Η Επιτροπή προτείνει σήμερα στοχευμένες λύσεις για τη στήριξη των εταιρειών, των παγκόσμιων ενδιαφερόμενων μερών, των τρίτων χωρών και των κρατών μελών, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή εφαρμογή του κανονισμού της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών (EUDR).
Με τη σημερινή πρόταση, η Επιτροπή επιθυμεί να διασφαλίσει ότι το σύστημα ΤΠ είναι πλήρως λειτουργικό για την αντιμετώπιση της συμβολής της ΕΕ στην παγκόσμια πρόκληση της αποψίλωσης των δασών. Ταυτόχρονα, η πρόταση θα απλουστεύσει τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, ιδίως για τους πολύ μικρούς και τους μικρούς κύριους φορείς εκμετάλλευσης από χώρες χαμηλού κινδύνου παγκοσμίως, διατηρώντας παράλληλα έναν ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης.
Ο EUDR αποτελεί βασική πρωτοβουλία για την καταπολέμηση της αποψίλωσης των δασών. Η Επιτροπή δεσμεύεται να επιδιώξει τους στόχους της.
Βασικά μέτρα
Λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών στο πλαίσιο των προσπαθειών απλούστευσης της Επιτροπής καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, η πρόταση της Επιτροπής εισάγει στοχευμένες απλουστεύσεις για τη μείωση των υποχρεώσεων όσον αφορά:
- Φορείς εκμετάλλευσης και έμποροι που εμπορεύονται τα σχετικά προϊόντα του EUDR μετά τη διάθεσή τους στην αγορά της ΕΕ. Αυτές μπορεί να είναι, για παράδειγμα, έμποροι λιανικής πώλησης ή μεγάλες μεταποιητικές εταιρείες της ΕΕ. Οι εν λόγω εταιρείες βρίσκονται στο κατάντη τμήμα των σχετικών αξιακών αλυσίδων. Ο ανάντη φορέας εκμετάλλευσης θα συνεχίσει να επιδεικνύει τη δέουσα επιμέλεια.
Πολύ μικρές και μικρές πρωτογενείς επιχειρήσεις από χώρες χαμηλού κινδύνου παγκοσμίως, οι οποίες πωλούν τα προϊόντα τους απευθείας στην ευρωπαϊκή αγορά. Καλύπτουν σχεδόν το 100 % των γεωργών και δασοκόμων στην ΕΕ.
Για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη χρήση του συστήματος ΤΠ, η Επιτροπή προτείνει οι κατάντη φορείς εκμετάλλευσης και οι έμποροι να μην υποχρεούνται πλέον να υποβάλλουν δηλώσεις δέουσας επιμέλειας. Με τον εξορθολογισμό αυτό, θα απαιτείται μόνο μία υποβολή στο σύστημα ΤΠ του EUDR στο σημείο εισόδου στην αγορά για ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και η ευθύνη θα επικεντρωθούν στους φορείς εκμετάλλευσης που διαθέτουν πρώτα τα προϊόντα στην αγορά. Για παράδειγμα, οι κόκκοι κακάο θα πρέπει να υποβάλλουν μόνο μία δήλωση δέουσας επιμέλειας από τον εισαγωγέα που τους διαθέτει στην αγορά της ΕΕ, αλλά οι κατάντη παρασκευαστές προϊόντων σοκολάτας δεν θα υποχρεούνται να υποβάλλουν νέα δήλωση δέουσας επιμέλειας στο σύστημα ΤΠ.
Με την ουσιαστική απλούστευση που προτείνεται σήμερα, οι πολύ μικροί και οι μικροί πρωτογενείς φορείς εκμετάλλευσης θα υποβάλλουν μόνο μια απλή, εφάπαξ δήλωση στο σύστημα ΤΠ του EUDR. Όταν οι πληροφορίες είναι ήδη διαθέσιμες, για παράδειγμα σε βάση δεδομένων κράτους μέλους, οι φορείς εκμετάλλευσης δεν χρειάζεται να προβούν οι ίδιοι σε καμία ενέργεια στο σύστημα ΤΠ. Η απλούστευση αυτή αντικαθιστά την προηγούμενη ανάγκη τακτικής υποβολής δηλώσεων δέουσας επιμέλειας.
Μεταβατική περίοδος για την ενίσχυση του συστήματος ΤΠ από τις επιχειρήσεις
Η Επιτροπή προτείνει επίσης μεταβατικές περιόδους για τη διασφάλιση της ομαλής μετάβασης και την ενίσχυση του συστήματος ΤΠ.
Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι ο EUDR θα τεθεί σε εφαρμογή στις 30 Δεκεμβρίου 2026 για τις πολύ μικρές και τις μικρές επιχειρήσεις. Για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις, η ημερομηνία παραμένει η 30ή Δεκεμβρίου 2025, αλλά για να διασφαλιστεί η σταδιακή εφαρμογή των κανόνων, θα επωφεληθούν από περίοδο χάριτος έξι μηνών για τους ελέγχους και την επιβολή.
Η Επιτροπή αναπτύσσει το σύστημα ΤΠ σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως προβλέπεται στη νομοθεσία, από την έναρξή του τον Δεκέμβριο του 2024. Στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου, οι νέες προβλέψεις σχετικά με τον αριθμό των αναμενόμενων λειτουργιών και αλληλεπιδράσεων μεταξύ των οικονομικών φορέων και του συστήματος ΤΠ έχουν οδηγήσει σε σημαντική επαναξιολόγηση του προβλεπόμενου φορτίου στο σύστημα ΤΠ, η οποία είναι πολύ υψηλότερη από την αναμενόμενη. Το σύστημα πρέπει να είναι σε θέση να χειρίζεται όλες τις δηλώσεις δέουσας επιμέλειας για προϊόντα που καλύπτονται από τον νόμο και υποβάλλονται από όλους τους φορείς εκμετάλλευσης.
Η νέα ημερομηνία έναρξης εφαρμογής, σε συνδυασμό με την απλούστευση των υποχρεώσεων για τους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού, έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι το σύστημα ΤΠ μπορεί να διατηρήσει το επίπεδο των αναμενόμενων φορτίων.
Η Επιτροπή επεξεργάζεται επίσης σχέδια έκτακτης ανάγκης, ώστε οι οικονομικοί φορείς να μπορούν να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους, σε περίπτωση που η εν λόγω νομική πρόταση δεν εγκριθεί εγκαίρως από τους συννομοθέτες, οπότε ο EUDR θα τεθεί σε εφαρμογή στις 30 Δεκεμβρίου 2025.
Επόμενα βήματα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα συζητήσουν τώρα την πρόταση της Επιτροπής. Θα πρέπει να εγκρίνουν επίσημα τη στοχευμένη τροποποίηση του κανονισμού της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών προτού τεθεί σε ισχύ.
Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εγκρίνουν ταχέως την πρόταση για παράταση της περιόδου εφαρμογής έως το τέλος του έτους 2025.
Ιστορικό
Ο κανονισμός της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι ένα σύνολο βασικών αγαθών που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ δεν θα συμβάλλει πλέον στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών στην ΕΕ και αλλού στον κόσμο. Η αποψίλωση και η υποβάθμιση των δασών αποτελούν σημαντικούς παράγοντες της κλιματικής αλλαγής και της απώλειας βιοποικιλότητας — των δύο βασικών περιβαλλοντικών προκλήσεων της εποχής μας. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) εκτιμά ότι 420 εκατομμύρια εκτάρια δάσους —μια έκταση μεγαλύτερη από την Ευρωπαϊκή Ένωση— χάθηκαν λόγω της αποψίλωσης των δασών μεταξύ 1990 και 2020. Με βάση τα ποσοστά αποψίλωσης των δασών για την περίοδο 2015-2020, κάθε λεπτό το τριπλάσιο της επιφάνειας του πάρκου Léopold που συνορεύει με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες.
Από την έναρξη ισχύος του EUDR τον Ιούνιο του 2023, η Επιτροπή συνεργάζεται συστηματικά με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον τρόπο διευκόλυνσης της απλής, δίκαιης και οικονομικά αποδοτικής εφαρμογής του EUDR. Κατά τα τελευταία έτη, η Επιτροπή επικεντρώθηκε στη δημιουργία όλων των αναγκαίων υποδομών για την έναρξη εφαρμογής του EUDR, ιδίως μέσω πρόσθετων εγγράφων καθοδήγησης και συχνών ερωτήσεων που δημοσιεύθηκαν τον Απρίλιο του 2025, καθώς και στον εκτελεστικό κανονισμό για τη συγκριτική αξιολόγηση που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2025.
Η Επιτροπή κατέβαλε επίσης προσπάθειες απλούστευσης από διάφορες οπτικές γωνίες, οι οποίες, σύμφωνα με εκτιμήσεις, θα οδηγούσαν σε μείωση κατά 30 % του διοικητικού κόστους και του φόρτου για τις εταιρείες.
Τον Δεκέμβριο του 2024 η Ευρωπαϊκή Ένωση χορήγησε 12μηνη πρόσθετη περίοδο σταδιακής εφαρμογής, καθιστώντας το δίκαιο εφαρμοστέο στις 30 Δεκεμβρίου 2025 για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και στις 30 Ιουνίου 2026 για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις.
Για περισσότερες πληροφορίες
Ανάπτυξη και επικαιροποίηση εγγράφων καθοδήγησης και δημιουργία και άνοιγμα του συστήματος ΤΠ
