Μεταξύ των υπηρεσιών που προσφέρει περιλαμβάνονται πακέτα φιλοξενίας π.χ. μεταφορές πελατών, κατάλυμα, διατροφή, εκδρομές κ.λπ.
Πώς αντιμετωπίζεται ο Φ.Π.Α. πως και με ποιον τρόπο επιβάλλεται;
Για τα πρακτορεία ταξιδίων , όσον αφορά τη φορολόγησή τους, και πιο συγκεκριμένα επειδή οι υπηρεσίες στις οποίες αναφέρεστε υπάγονται στο ειδικό καθεστώς, προβλέπει ο Κώδικας ΦΠΑ
Το καθεστώς αυτό ισχύει, εφόσον πρόκειται για υπηρεσίες που διενεργούνται εντός της ΕΕ. Σε περίπτωση που οι υπηρεσίες διενεργούνται εκτός ΕΕ, εφαρμόζεται το άρθρο 24 παρ. 1.
Για να ισχύσει το ειδικό καθεστώς θα πρέπει το πρακτορείο ταξιδίων είτε να χρησιμοποιεί για την εκτέλεση του ταξιδιού, υπηρεσίες, που προσφέρουν άλλοι αλλά με σκοπό την εξυπηρέτηση των δικών του πελατών π.χ. μεταφορά τουριστών είτε να παρέχει τις υπηρεσίες και να αμείβεται το ίδιο γι' αυτές μετά από συμφωνίες δικές του.
Οι υπηρεσίες μπορεί να παρέχονται απευθείας σε πελάτη-ταξιδιώτη ή μέσω κάποιου άλλου πρακτορείου. Θεωρούμε, βέβαια, δεδομένο –σύμφωνα με το ερώτημά σας- ότι το πρακτορείο έχει την έδρα του στην Ελλάδα.
Το ειδικό καθεστώς ισχύει κι όταν το πρακτορείο ταξιδίων παρέχει την υπηρεσία σε άλλο πρακτορείο και όχι στον ταξιδιώτη απευθείας, αρκεί η υπηρεσία είναι «πακέτο».
Δεν υπάγονται στο ειδικό καθεστώς αμοιβές των πρακτορείων από υπηρεσίες που παρέχουν ως μεσολαβητές με προμήθεια, αλλά και οι υπηρεσίες μεταφοράς, που παρέχονται με μεταφορικά μέσα του πρακτορείου (άρθρο 43, παρ. 5)
Απαραίτητη προϋπόθεση, επίσης, -που ισχύει στην περίπτωσή σας- είναι η έδρα του πρακτορείου να είναι στην Ελλάδα.
Για το θέμα και συγκεκριμένα για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 43 του Κώδικα ΦΠΑ έχουν δοθεί οδηγίες με την ΠΟΛ 1221/1995 και προηγουμένως με την Εγκύκλιο 10/1987. Σύμφωνα με τα παραπάνω έγγραφα το ειδικό καθεστώς έχει εφαρμογή όταν το πρακτορείο έχει στην Ελλάδα την έδρα του ή τη μόνιμη εγκατάστασή του από την οποία εργάζεται για την πραγματοποίηση του ταξιδιού και στο ποσοστό που αφορά υπηρεσίες που αναθέτει σε άλλους και οι οποίες πραγματοποιούνται μέσα στη χώρα ή σε άλλο κράτος μέλος.
Έτσι στην μικτή αμοιβή του ελληνικού πρακτορείου περιλαμβάνεται για υπηρεσία πρακτορείου τρίτης χώρας για υπηρεσία που του παρέσχε στην Ελλάδα και ο ΦΠΑ, που θα αποδοθεί στην Ελλάδα.
Με βάση τις οδηγίες της ΠΟΛ 1221/1995, τα πρακτορεία ταξιδίων που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς, πρέπει να παρακολουθούν σε χωριστό λογαριασμό ΦΠΑ τον φόρο των μικτών πακέτων.
Οι εγγραφές στον λογαριασμό αυτό θα γίνονται με βάση τα πραγματικά στοιχεία
Η ΠΟΛ 1221/1995, με την οποία κοινοποιούντο οι παράγραφοι 2 και 3 του άρθρου 11 του Ν. 2303/1995 αφορούσε την κατάργηση της απαλλαγής ΦΠΑ στις σιδηροδρομικές μεταφορές προσώπων.
Η απαλλαγή διατηρήθηκε για τις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές προσώπων που πραγματοποιούνται από την Ελλάδα, προς το εξωτερικό και αντίστροφα.
Επισημαίνεται ότι, ύστερα από την τροποποίηση της προαναφερόμενης διάταξης, για τις σιδηροδρομικές μεταφορές προσώπων, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθ. 12, παρ. 2 - β σύμφωνα με τις οποίες, φορολογούνται στην Ελλάδα οι μεταφορές προσώπων και μόνο κατά το μέρος της όλης διαδρομής που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας, ανεξάρτητα αν πρόκειται για μεταφορά με αναχώρηση ή προορισμό χώρα εντός ή εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2. Άρθρο 11, παρ. 3 1.
Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, οι πράξεις που γίνονται τόσο από επιχειρήσεις πρακτορείων ταξιδιών, όσο και από τις εξομοιούμενες μ΄ αυτές επιχειρήσεις τουριστικών περιηγήσεων, στα πλαίσια πραγματοποίησης ενός ταξιδιού ή μίας περιήγησης, θεωρούνται ως ενιαία παροχή υπηρεσίας του πρακτορείου προς τον πελάτη -ταξιδιώτη, με τόπο φορολογίας την Ελλάδα, μόνο εφόσον η έδρα του πρακτορείου ή η μόνιμη εγκατάσταση του, βρίσκεται στην Ελλάδα.
Φορολογητέα αξία της ενιαίας υπηρεσίας του πρακτορείου, αποτελεί μόνο το μέρος εκείνο της μικτής αμοιβής, που αναλογεί σε υπηρεσίες που το πρακτορείο αναθέτει σ΄ άλλους υποκείμενους στο φόρο και οι οποίες, πραγματοποιούνται από τους τελευταίους στο εσωτερικό της χώρας ή εντός άλλου κράτους - μέλους. Αντίθετα δεν περιλαμβάνεται στη φορολογητέα αξία και ως εκ τούτου δεν υπάγεται σε ΦΠΑ, το μέρος της μικτής αμοιβής του πρακτορείου που αναλογεί στις πράξεις, τις οποίες αυτό αναθέτει σ΄ άλλους υποκείμενους στο φόρο και οι οποίες πραγματοποιούνται από τους τελευταίους εκτός της Κοινότητας.
Με την αντικατάσταση αυτή επήλθε μία σημαντική τροποποίηση στο τρόπο φορολόγησης του «πακέτου». Έτσι ενώ δηλαδή, μέχρι τότε, φορολογητέα αξία αποτελούσε το σύνολο της μικτής αμοιβής του πρακτορείου όπως αυτή προέκυπτε μετά την αφαίρεση από το συνολικό ποσό που κατέβαλε ο πελάτης, του κόστους με το οποίο επιβαρύνθηκε το πρακτορείο για την άμεση εξυπηρέτηση του ταξιδιώτη, στη συνέχεια στον φόρο υπόκεινται μόνο το μέρος της αμοιβής που αναλογεί στις υπηρεσίες που παρέχονται στο εσωτερικό της Κοινότητας (Ελλάδα και άλλα κράτη - μέλη) και όχι το μέρος της αμοιβής που αναλογεί στις υπηρεσίες που παρέχονται εκτός της Κοινότητας.
Αντίθετα, η αμοιβή του πρακτορείου που αναλογεί στο μέρος των υπηρεσιών που πραγματοποιούνται εκτός Ελλάδος και εκτός Κοινότητας, απαλλάσσεται ως υπηρεσία μεσολάβησης, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 1, περιπτ. στ΄, του άρθ. 20, του Ν. 1642/1986.
Αναλύοντας περαιτέρω τις νέες διατάξεις της παρ. 2, του άρθ. 35, επισημαίνουμε τα ακόλουθα:
Κριτήριο της υπαγωγής ή μη στο Φ.Π.Α., της μικτής αμοιβής ενός πρακτορείου ταξιδιών και των εξομοιουμένων με αυτά επιχειρήσεων τουριστικών περιηγήσεων, αποτελεί ο τόπος όπου πραγματοποιούνται οι πράξεις που αφορούν την αμοιβή αυτή.
Η απαλλαγή από Φ.Π.Α, της μικτής αμοιβής, εγκατεστημένου στην Ελλάδα πρακτορείου ταξιδιών, ισχύει και στην περίπτωση που το πρακτορείο παρέχει την ενιαία υπηρεσία, «πακέτο», σε άλλο πρακτορείο και όχι απευθείας στον πελάτη - ταξιδιώτη εφόσον το «πακέτο» αυτό πραγματοποιείται αποκλειστικά σε τρίτες χώρες.
Η έννοια του όρου «... υποκείμενοι στο φόρο...», που αναφέρεται στην παρ. 2, του άρθ. 35, λαμβάνεται, όπως αυτή προσδιορίζεται με την παράγραφο 1, του άρθ. 3, του Ν. 1642/1986.
Είναι σαφές ότι, με την εφαρμογή της νέας διάταξης, δεν δημιουργείται κανένα πρόβλημα στον τρόπο προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας της ενιαίας υπηρεσίας (πακέτου), που παρέχει το πρακτορείο, όταν το «πακέτο» πραγματοποιείται, εξ ολοκλήρου εντός ή εκτός της Κοινότητας.
Συγκεκριμένα, όταν οι υπηρεσίες «πακέτου» πραγματοποιούνται εξ ολοκλήρου στο εσωτερικό της χώρας ή εντός της Κοινότητας, ο υπολογισμός της φορολογητέας αξίας γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3, του άρθ. 35, του Ν. 1642/1986, ενώ όταν οι υπηρεσίες του «πακέτου» πραγματοποιούνται εκτός της Κοινότητας, η αμοιβή του πρακτορείου απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ, σύμφωνα με την παρ. 1 - στ, του άρθ. 20, του Ν. 1642/1986. Στην περίπτωση αυτή, η μικτή αμοιβή θα υπολογίζεται με τον συνήθη τρόπο
'Όταν το πακέτο πρακτορείου ταξιδιών περιλαμβάνει πράξεις που πραγματοποιούνται εντός και εκτός της Κοινότητας, υπάρχει πράγματι αντικειμενική δυσκολία στον τρόπο διαχωρισμού της μικτής αμοιβής που εμπεριέχει ΦΠΑ, γιατί αναλογεί σε πράξεις που γίνονται εντός της Κοινότητας και της μικτής αμοιβής που απαλλάσσεται από ΦΠΑ, γιατί αναλογεί σε πράξεις που γίνονται εκτός της Κοινότητας.
Λόγω της ιδιομορφίας που παρουσιάζει η λειτουργία ενός τέτοιου «πακέτου» και των αντικειμενικών δυσκολιών που αντιμετωπίζονται στην πράξη, όπως λ.χ. καθυστέρηση στην συγκέντρωση των στοιχείων κόστους, κόστος που προέρχεται από χώρες της Κοινότητας και από Τρίτες χώρες κ.α. και προκειμένου να απλοποιηθεί ο τρόπος υπολογισμού του μέρους της αμοιβής που υπάγεται σε ΦΠΑ και εκείνου που απαλλάσσεται, θα πρέπει, τα πρακτορεία ταξιδιών και οι εξομοιούμενες μ΄ αυτά επιχειρήσεις τουριστικών περιηγήσεων, να προβαίνουν σε επιμερισμό της μικτής αμοιβής με βάση τα ποσοστά που προκύπτουν από τον προϋπολογισμό του κόστους που επιβαρύνει το κάθε μικτό πακέτο ξεχωριστά.
Έτσι, σε κάθε φορολογική περίοδο, στην μικτή αμοιβή που προκύπτει, είτε θετική είτε αρνητική, στο συγκεκριμένο πακέτο εφαρμόζονται τα δύο ποσοστά που έχουν ήδη προσδιορισθεί με τη μέθοδο που αναλύεται παρακάτω.
Για την εφαρμογή της μεθόδου αυτής τα πρακτορεία υποχρεούνται:
α) Να τηρούν ξεχωριστό φάκελο για κάθε μικτό πακέτο που προσφέρουν, στον οποίο θα διαφυλάσσουν: - κάθε παραστατικό που έχει σχέση με το συγκεκριμένο μικτό πακέτο - τις συναφθείσες συμφωνίες με άλλους υποκείμενους στο φόρο που αναφέρονται στις τιμές, τις εκπτώσεις, κ.λ.π. - σημείωμα σχετικά με τον υπολογισμό βάσει του οποίου προέκυψαν τα ποσοστά που εφαρμόσθηκαν για τον διαχωρισμό της μικτής αμοιβής - το αναλυτικό πρόγραμμα του ταξιδιού καθώς και κάθε άλλο αποδεικτικό στοιχείο που αφορά το συγκεκριμένο πακέτο.
β) Να παρακολουθούν σε ιδιαίτερους λογαριασμούς, το έσοδο και το κόστος για κάθε πακέτο ξεχωριστά.
γ) Να παρακολουθούν σε χωριστό λογαριασμό ΦΠΑ τον φόρο των μικτών πακέτων. Εξυπακούεται ότι, οι εγγραφές στον λογαριασμό αυτό θα γίνονται με βάση τα πραγματικά στοιχεία.
δ) Να χρησιμοποιούν μέχρι και δύο δεκαδικά ψηφία στα ποσοστά που εφαρμόζουν για τον διαχωρισμό της μικτής αμοιβής.
Διευκρινίζεται ότι, το δεύτερο δεκαδικό ψηφίο στρογγυλοποιείται προς τα πάνω ή προς τα κάτω, εφόσον το τρίτο δεκαδικό ψηφίο είναι ίσο ή μεγαλύτερο από 5 ή μικρότερο από το 5 αντίστοιχα π.χ. το ποσοστό 44,458 θα γίνει 44,46 ενώ, το ποσοστό 62,744 θα γίνει 62,74.
7. Για την ευκολότερη εφαρμογή της μεθόδου αυτής, και την διευκόλυνση του ελέγχου, διευκρινίζονται τα εξής:
α) Τα ποσοστά που προκύπτουν για τον διαχωρισμό της μικτής αμοιβής ενός «πακέτου», είναι αποτέλεσμα των αριθμητικών δεδομένων του συγκεκριμένου πακέτου και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον διαχωρισμό μικτής αμοιβής άλλου «πακέτου».
β) Σε περίπτωση που, μετά την ολοκλήρωση του πακέτου, με την συγκέντρωση των πραγματικών στοιχείων εσόδου και κόστους, προκύψει έσοδο ή κόστος μεγαλύτερο ή μικρότερο, από αυτό που είχε ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό των ποσοστών, ανεξάρτητα αν η διαφορά αυτή διαφοροποιεί ή όχι τα ποσοστά βάσει των οποίων έγινε ο διαχωρισμός, το πρακτορείο ταξιδιών δεν θα προβεί σε καμία περίπτωση σε επανυπολογισμό των ποσοστών του συγκεκριμένου πακέτου κατά τη διάρκεια της χρήσης, δεδομένου ότι, με τα πραγματικά ποσοστά που θα προκύψουν στο τέλος της χρήσης ο διακανονισμός του φόρου θα γίνει με την οικεία εκκαθαριστική δήλωση.
γ) Στην περίπτωση που το πρακτορείο, για την πραγματοποίηση του πακέτου που προσφέρει, δέχεται υπηρεσία «μικτή», δηλαδή, υπηρεσία που του παρέχει ένα πρόσωπο, η οποία όμως πραγματοποιείται εντός και εκτός της Κοινότητας, εφόσον γι΄ αυτή εκδίδεται ένα συνολικό στοιχείο δαπάνης, κριτήριο για την υπαγωγή τους στο κόστος από χώρες Κοινότητας ή από τρίτες χώρες, αποτελεί η έδρα του παρέχοντος την υπηρεσία αυτή.
δ) Ειδικά, για την υπηρεσία μεταφοράς που δέχεται ένα πρακτορείο ταξιδιών, της οποίας ένα μέρος εκτελείται σε χώρες Κοινότητας και το υπόλοιπο μέρος της σε τρίτες χώρες, ο διαχωρισμός του κόστους της μεταφοράς θα γίνεται προκειμένου για: - Οδική Μεταφορά, βάσει των διανυκτερεύσεων, π.χ. ταξίδι - πακέτο «Ιταλία - Αυστρία - Ουγγαρία - Βουλγαρία» με σύνολο διανυκτερεύσεων 10, εκ των οποίων, 2 διανυκτερεύσεις στην Ιταλία, 2 στην Αυστρία, 3 στην Ουγγαρία και 3 στην Βουλγαρία. Στην περίπτωση αυτή, το κόστος της μεταφοράς θα διαχωριστεί σύμφωνα με την αναλογία 4/10 (κόστος από Κοινότητα) και 6/10 (κόστος από τρίτες χώρες). - θαλάσσια μεταφορά, βάσει των λιμανιών προσέγγισης του πλοίου, π.χ. κατά την διάρκεια κρουαζιέρας, το πλοίο προσεγγίζει στα λιμάνια Θήρας, Μυκόνου, Ρόδου, Λεμεσού και Χάιφα. Το πρακτορείο θα κάνει τον διαχωρισμό του κόστους αυτού σύμφωνα με την αναλογία 3/5 (κόστος από Κοινότητα) και 2/5 (κόστος από τρίτες χώρες). - αεροπορική μεταφορά, βάσει της πραγματικής τιμής που ισχύει για κάθε τόπο προορισμού.
Σημειώνουμε ότι το βάρος της απόδειξης του τρόπου υπολογισμού το έχει το πρακτορείο και οι εξομοιούμενες μ΄ αυτό επιχειρήσεις περιήγησης.
Για τη φορολογητέα αξία υπάρχει η ΠΟΛ 10/1987, σύμφωνα με την οποία αυτή προσδιορίζεται ως εξής: Φορολογητέα αξία αποτελεί η μικτή αμοιβή του πρακτορείου που προκύπτει μετά την αφαίρεση από το συνολικό ποσό που καταβάλλει ο πελάτης (το οποίο λαμβάνεται χωρίς φόρο), του κόστους (με φόρο), με το οποίο επιβαρύνεται το πρακτορείο από την παράδοση αγαθών και την παροχή υπηρεσιών, που παρέχονται σ' αυτό από άλλους υποκείμενους για την άμεση εξυπηρέτηση του ταξιδιώτη.
Ως κόστος θεωρείται κάθε δαπάνη για λήψη υπηρεσιών ή αγορά αγαθών, εφόσον καλύπτεται από τιμολόγια ή άλλα στοιχεία που επέχουν θέση τιμολογίου εσωτερικού ή εξωτερικού. Για οργανωμένα ταξίδια που γίνονται στο εξωτερικό, από το πακέτο θα αφαιρεθούν τόσο η αξία των προσφερομένων υπηρεσιών στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό της χώρας για τις οποίες έχει καταβληθεί φόρος ή έχουν εξαιρεθεί από το φόρο, ή παρέχονται από υποκείμενους που απαλλάσσονται από το φόρο.
Έτσι στις δαπάνες που εκπίπτονται από το πακέτο συμπεριλαμβάνονται και αυτές που καταβάλλονται για την είσοδο σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις κ.λπ. που απαλλάσσονται από το φόρο. Επίσης, αφαιρούνται και τα έξοδα μεταφοράς.
Στην περίπτωση δηλαδή που τα μεταφορικά μέσα είναι ιδιοκτησίας του γραφείου ταξιδιού ή μισθωμένα από αυτό, η τεκμαρτή δαπάνη της μεταφοράς προσαυξάνει το κόστος του πακέτου ενώ ταυτόχρονα αποτελεί και τεκμαρτό έσοδο του κανονικού καθεστώτος.
Οι αμοιβές ξεναγών που καλύπτονται από νόμιμα παραστατικά (αποδείξεις παροχής υπηρεσιών), αποτελούν στοιχείο κόστους και εκπίπτονται για τον υπολογισμό του φόρου από το πακέτο.
Οι αποδείξεις που θα εκδίδουν οι ξεναγοί θα περιλαμβάνουν τον αναλογούντα φόρο 6% που θα επιβαρύνει το τουριστικό γραφείο.
Όσον αφορά τον Πίνακα ενδοκοινοτικών υπηρεσιών: Σύμφωνα με το έγγραφο 1091531/2009, στους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες καταχωρείται η συνολική αξία των ενδοκοινοτικών παροχών και υπηρεσιών εφόσον ο τόπος φορολογίας είναι το κράτος μέλος του λήπτη των υπηρεσιών, ο οποίος είναι και υπόχρεος για την καταβολή του φόρου και οι υπηρεσίες δεν απαλλάσσονται από το φόρο. Δεν δηλώνονται δηλαδή οι πράξεις για τις οποίες δεν υπάρχει υποχρέωση καταβολής φόρου από το λήπτη.
Συντακτική Ομάδα Oenet
