«Φρένο» στις κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών για οφειλές προς το Δημόσιο βάζει το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (ΝΣΚ) και όταν το υπόλοιπο του μισθοδοτικού ή συνταξιοδοτικού λογαριασμού αυξάνεται, γιατί μπαίνουν μέσα ποσά που οφείλονταν στον πολίτη από κάθε είδους αναδρομικές αποδοχές ή ασφαλιστικά βοηθήματα.
Υψώνοντας ασπίδα προστασίας, ιδίως για τους οικονομικά ασθενέστερους, το ΝΣΚ δέχεται ότι σε κάθε περίπτωση ισχύει το ακατάσχετο όριο που θέσπισε ο νόμος (αρχικά 1.500 και πλέον 1.250 ευρώ για μισθούς - συντάξεις κ.λπ.). Κι αυτό ακόμα και όταν μπαίνουν στον λογαριασμό αναδρομικά, καθώς δεν πρέπει να υπολογίζονται τα ποσά αυτά ως ένα ενιαίο σύνολο, αλλά να γίνεται αναγωγή τους σε μηνιαία βάση.
Επομένως το αυξημένο ποσό αυτό των καταθέσεων πρέπει να διαιρείται πάντα με τον αριθμό των μηνών που αφορούν τα αναδρομικά, ώστε να διατηρείται το ακατάσχετο όριο των 1.250 ή 1.500€ και να μπορεί να κατασχεθεί μόνο ό,τι ξεπερνά το όριο που έχει τεθεί με τους νόμους 4254/14 και 4336/15.
Στο ΝΣΚ στάλθηκαν από τράπεζες ερωτήματα για το τι πρέπει να κάνουν σε πλήθος περιπτώσεων όπου προς τα τέλη του 2014 είχαν κινηθεί από Εφορίες κ.λπ. διαδικασίες κατάσχεσης ποσών σε τραπεζικούς λογαριασμούς και δέσμευσής τους για το μέλλον. Σε πολλούς από τους λογαριασμούς αυτούς, που είχαν μικρή κίνηση, ξαφνικά μπήκαν ποσά της τάξης των 10.000 - 30.000 ευρώ από αναδρομικές αποδοχές, συντάξεις κ.λπ. που οφείλονταν στον πολίτη και αναγνωρίστηκαν με δικαστικές αποφάσεις, νομοθετικές ρυθμίσεις κ.λπ.
Με δεδομένο ότι το ακατάσχετο ήταν 1.500€ το 2014 (ενώ το 2015 λόγω της κακής οικονομικής κατάσχεσης μειώθηκε σε 1.250€) οι τράπεζες ζήτησαν τη γνώμη του ΝΣΚ εάν μπορούν να κατάσχουν το ποσό που ξεπερνά το σχετικό «πλαφόν». Παράλληλα λόγω και της επιβολής των capital controls ρώτησαν επίσης το ΝΣΚ για πόσο διάστημα μπορεί να παραμείνει άθικτο στον λογαριασμό το ποσό που θα κρίνει το ΝΣΚ ότι είναι ακατάσχετο.
Το ΝΣΚ ασχολήθηκε «πιλοτικά» με δύο περιπτώσεις για να λύσει το «καυτό» κοινωνικοοικονομικό πρόβλημα, επισημαίνοντας (γνωμοδότηση 41/16) ότι εκκρεμεί πλήθος παρόμοιων υποθέσεων.
Στη μια περίπτωση, το καλοκαίρι του 2014, Εφορία στην Πελοπόννησο κίνησε διαδικασία κατάσχεσης σε τραπεζικό λογαριασμό οφειλέτη του Δημοσίου, από τον οποίο κατασχέθηκε ένα τμήμα και δεσμεύθηκε για το μέλλον (με βάση τις προϋποθέσεις του ακατάσχετου ορίου). Ο οφειλέτης δήλωσε τον συγκεκριμένο λογαριασμό (όπως προβλέπει ο νόμος) ως συνταξιοδοτικό ακατάσχετο έως του ορίου των 1.500€, που ίσχυε τότε.
Ομως το περασμένο καλοκαίρι μπήκαν στον λογαριασμό 10.995€ από αναδρομικές συντάξεις, που αναγόμενες σε μηνιαία βάση (όπως έπρεπε να είχαν καταβληθεί) ήταν μικρότερες των 1.500€. Οι αρμόδιες τραπεζικές υπηρεσίες γνωμάτευσαν ότι πρέπει να αποδώσουν στον φορολογούμενο τα 3/4 του ποσού, ενώ το υπόλοιπο στο Δημόσιο.
Σε παρόμοια περίπτωση οφειλέτη του Δημοσίου, ΔΟΥ ΦΑΕ του Πειραιά κίνησε στα τέλη του 2014 κατάσχεση σε τραπεζικό λογαριασμό του, που δεσμεύθηκε για το μέλλον αφού είχε σχεδόν μηδενικό υπόλοιπο. Ο λογαριασμός δηλώθηκε ως ακατάσχετος - συνταξιοδοτικός και το περασμένο καλοκαίρι μπήκαν (σε δύο ισόποσες δόσεις) συνολικά 27.617€ από αναδρομικές συντάξεις αναπηρίας, που κι αυτές αναγόμενες σε μηνιαία βάση ήταν μικρότερες των 1.500€. Οι τραπεζικές υπηρεσίες γνωμάτευσαν και σ' αυτή την περίπτωση για απόδοση των 3/4 στον οφειλέτη και παρακράτηση του 1/4 για το Δημόσιο.
Το ΝΣΚ «ενεργοποιώντας» και παλαιότερη νομολογία του (προ 3ετίας) δέχθηκε ότι η αναδρομική αυτή καταβολή αποδοχών στον τραπεζικό λογαριασμό πρέπει να αναχθεί σε ποσό μηνιαίας καταβολής, προκειμένου να μπορέσει να εφαρμοστεί η προστατευτική ρήτρα της νομοθεσίας για το ακατάσχετο τού μηνιαίως καταβαλλόμενου μισθού, σύνταξης ή βοηθήματος. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποδοθεί στον φορολογούμενο και το υπόλοιπο 1/4 που παρακρατήθηκε στις συγκεκριμένες περιπτώσεις (ή οποιοδήποτε άλλο ποσό σε άλλες περιπτώσεις), εφόσον το συνολικά κατασχεθέν (αναγόμενο σε μηνιαία βάση) είναι μικρότερο του ακατάσχετου ορίου.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επισήμανση του ΝΣΚ ότι σε κάθε περίπτωση εφαρμόζεται το ακατάσχετο όριο που ίσχυε κατά την περίοδο (της οφειλής) που έπρεπε να είχε εισπράξει ο πολίτης τα αναδρομικά (άρα στις περιπτώσεις αυτές ισχύει το αυξημένο όριο των 1.500€). Εκρινε επίσης ότι δεν υπάρχει κανένας χρονικός περιορισμός μέσα στον οποίο οφείλει ο καταθέτης - οφειλέτης του Δημοσίου να «σηκώσει» τα χρήματα (για να μη συνυπολογίζονται στο ακατάσχετο όριο).
Αλέξανδρος Αυλωνίτης
ETHNOS.GR
