Βρυξέλλες, 8 Ιουλίου 2020
Τι είναι η ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων;
Με τον όρο «ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων» νοείται ο σχεδιασμός και η λειτουργία του ενεργειακού συστήματος «ως συνόλου» των διαφόρων φορέων ενέργειας, ενεργειακών υποδομών και τομέων κατανάλωσης ενέργειας, που δημιουργεί ισχυρότερους συνδέσμους μεταξύ τους με στόχο την παροχή αξιόπιστων ενεργειακών υπηρεσιών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και αποδοτικών ως προς τη χρήση πόρων με το μικρότερο δυνατό κόστος για την κοινωνία. Η ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων ανοίγει τον δρόμο προς την αποδοτική, οικονομικά προσιτή και ριζική απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το ενεργειακό σύστημα που έχουμε σήμερα βασίζεται ακόμη σε πολλές παράλληλες, κάθετες αξιακές αλυσίδες της ενέργειας, οι οποίες συνδέουν με τρόπο άκαμπτο συγκεκριμένους ενεργειακούς πόρους με συγκεκριμένους τομείς τελικής χρήσης Αυτό το μοντέλο των διαχωριστικών στεγανών δεν μπορεί να δημιουργήσει μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Δεν είναι αποδοτικό από τεχνική και οικονομική άποψη και προκαλεί σημαντικές απώλειες υπό μορφή απορριπτόμενης θερμότητας και χαμηλής ενεργειακής απόδοσης.
Η στρατηγική για την ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων διαμορφώνει ένα όραμα για την επίσπευση της μετάβασης σε ένα πιο ενοποιημένο ενεργειακό σύστημα, το οποίο στηρίζει την καθαρή ενέργεια και την κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, προστατεύει την υγεία και το περιβάλλον και προάγει την ανάπτυξη και τη βιομηχανική υπεροχή σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η στρατηγική καθορίζει 38 δράσεις για την υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αναθεώρηση της υφιστάμενης ενεργειακής νομοθεσίας, η χρηματοδοτική στήριξη ή η έρευνα και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και ψηφιακών εργαλείων, η παροχή καθοδήγησης στα κράτη μέλη όσον αφορά τα δημοσιονομικά μέτρα και τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων, η μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης της αγοράς και ο ολιστικός σχεδιασμός υποδομών, καθώς και η βελτιωμένη πληροφόρηση των καταναλωτών.
Ποια είναι τα κύρια στοιχεία της στρατηγικής;
Η στρατηγική βασίζεται σε τρία συμπληρωματικά και αλληλοενισχυόμενα στοιχεία:
- Πρώτον, ένα πιο κυκλικό ενεργειακό σύστημα, στο οποίο δεν θα υπάρχει σπατάλη ενέργειας και η ενεργειακή απόδοση θα αποτελεί πρωταρχικό μέλημα. Ένα παράδειγμα είναι η διευκόλυνση της επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και κέντρα δεδομένων.
- Δεύτερον, η χρήση καθαρότερης ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.
Καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας γίνονται φθηνότερες, η ηλεκτρική ενέργεια γίνεται καθαρότερη. Πρέπει να επεκτείνουμε τη χρήση αυτής της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας σε περισσότερους τομείς, όπως τα κτίρια, η βιομηχανία και οι μεταφορές, οι οποίοι παραδοσιακά βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα.
- Τρίτον, η προώθηση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου, σε τομείς των οποίων είναι δύσκολη η απανθρακοποίηση, όπως οι μεταφορές βαρέων φορτίων και η βιομηχανία. Αυτό θα επιτευχθεί με: την απελευθέρωση του δυναμικού της βιώσιμης βιομάζας και των βιώσιμων βιοκαυσίμων, του ανανεώσιμου υδρογόνου και των συνθετικών καυσίμων· τη δέσμευση, αποθήκευση και χρήση του άνθρακα· την αποσαφήνιση του ορισμού των διαφόρων ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και τη στήριξη της ανάπτυξής τους καθώς και την προώθηση καινοτόμων έργων.
Τέλος, η στρατηγική θα είναι υπέρ των καταναλωτών, καθώς θα επιδιώκει σαφή και εύκολα προσβάσιμη πληροφόρηση σχετικά με τις πλέον καθαρές και φιλικές προς το κλίμα λύσεις και επιλογές στην αγορά, καθώς και τη διευκόλυνση και την ενθάρρυνση εξυπνότερης και πιο βιώσιμης χρήσης ενέργειας. Θα βασίζεται σε αυξημένη χρήση της ψηφιοποίησης για τη διασύνδεση καταναλωτών, παραγωγών και φορέων εκμετάλλευσης του ενεργειακού συστήματος. Θα συμβάλει επίσης στην καταπολέμηση της ενεργειακής ένδειας.
Η στρατηγική καθορίζει συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής που θα υποβάλει η Επιτροπή εντός των προσεχών μηνών και ετών για την επίτευξη των παραπάνω στόχων.
Συμβάλλει η στρατηγική στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας;
Ναι. Η παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας αντιπροσωπεύουν το 75 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Επομένως, το ενεργειακό σύστημα είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Το ενεργειακό σύστημα είναι επίσης ο στυλοβάτης της οικονομίας μας και της καθημερινής μας ζωής. Παρέχει θέσεις εργασίας και μέσα διαβίωσης και ενισχύει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και καινοτομία.
Χάρη στην ενοποίηση του ενεργειακού τομέα, η παροχή απανθρακοποιημένης και ανανεώσιμης ενέργειας θα μπορεί να συνδυάζεται με αποδοτικές τεχνολογίες από την πλευρά της ζήτησης, όπως ηλεκτροκινητήρες, αντλίες θερμότητας και κυψέλες καυσίμου. Η δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον συνδυασμό ενεργειακής απόδοσης και ιδιαίτερα μεγάλων μεριδίων ανανεώσιμης ενέργειας. Τόσο η ενεργειακή απόδοση όσο και η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά μπορούν να διευκολυνθούν από ένα πιο ενοποιημένο ενεργειακό σύστημα.
Ένα νέο διασυνδεδεμένο σύστημα θα είναι πιο αποτελεσματικό και πιο «κυκλικό», δεσμεύοντας και επαναχρησιμοποιώντας την απορριπτόμενη ενέργεια. Το νέο αυτό σύστημα θα είναι καθαρότερο, καθώς θα χρησιμοποιεί περισσότερο τη θερμότητα και την ηλεκτρική ενέργεια που παράγονται από ανανεώσιμες πηγές προς χρήση σε αποδοτικές εφαρμογές από την πλευρά της ζήτησης στη βιομηχανία, στις μεταφορές και στη θέρμανση. Στην περίπτωση δε των τομέων των οποίων ο εξηλεκτρισμός είναι δύσκολο εγχείρημα, η στρατηγική προτείνει μέτρα για την προώθηση καθαρότερων καυσίμων, όπως, για παράδειγμα, βιώσιμα βιοκαύσιμα, βιώσιμο βιοαέριο και ανανεώσιμο υδρογόνο.
Όλα τα παραπάνω θα συμβάλουν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, διατηρώντας παράλληλα το κόστος της ενεργειακής μετάβασης υπό έλεγχο και, ως εκ τούτου, συμβάλλοντας σε μια δίκαιη και ισότιμη μετάβαση.
Θα βοηθήσει η στρατηγική την οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης από την κρίση της COVID-19;
Ναι. Η στρατηγική θα αποτελέσει ένα ακόμη δομικό στοιχείο της οικονομικής ανάκαμψης μετά την κρίση της COVID-19. Σήμερα περισσότερο από ποτέ, η μετάβαση σε ένα πιο ενοποιημένο ενεργειακό σύστημα έχει καθοριστική σημασία για την Ευρώπη. Το σχέδιο ανάκαμψης «Next Generation EU» της Επιτροπής που υποβλήθηκε στις 27 Μαΐου 2020 τονίζει την ανάγκη καλύτερης ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος, στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλει η Επιτροπή για να αποδεσμευθούν επενδύσεις σε βασικές καθαρές τεχνολογίες και αξιακές αλυσίδες. Με βάση την ευρύτερη χρήση καθαρών και καινοτόμων διαδικασιών και εργαλείων, η πορεία προς την ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων θα οδηγήσει επίσης σε νέες επενδύσεις, θέσεις εργασίας και ανάπτυξη, και θα ενισχύσει τη βιομηχανική υπεροχή της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο, συμβάλλοντας στην οικονομική ανάκαμψη.
Εξακολουθεί η στρατηγική να στηρίζει τα ορυκτά καύσιμα, όπως το φυσικό αέριο και ο άνθρακας;
Αντιθέτως, η στρατηγική αποτελεί χάρτη πορείας για την επιτάχυνση της σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων σε 3 επίπεδα:
- Ενεργειακή απόδοση και κυκλικότητα, και χρήση τοπικών ανανεώσιμων πόρων·
- Εξηλεκτρισμός, όπου είναι εφικτό, με στόχο την αντικατάσταση των χρήσεων φυσικού αερίου, άνθρακα και πετρελαίου με την άμεση χρήση ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές·
- Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και νέα καύσιμα που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με στόχο την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων σε διεργασίες που δεν ενδείκνυνται για εξηλεκτρισμό·
Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η στρατηγική προτείνει μια πορεία για την αντικατάσταση του φυσικού αερίου με βιώσιμο ανανεώσιμο φυσικό αέριο και νέα συνθετικά αέρια που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές, όπως το υδρογόνο και το συνθετικό μεθάνιο.
Συμβάλλει η στρατηγική στον στόχο της δίκαιης μετάβασης;
Στόχος της στρατηγικής είναι να επιτευχθούν οι στόχοι για το κλίμα με το χαμηλότερο εφικτό κόστος για τους καταναλωτές και τους δημόσιους προϋπολογισμούς. Η στρατηγική προτείνει επίσης την ενίσχυση του ρόλου των καταναλωτών στη διαμόρφωση της μετάβασης σε ένα απανθρακοποιημένο και αποκεντρωμένο ενεργειακό σύστημα. Η παροχή σαφών και εύκολα προσβάσιμων πληροφοριών θα δώσει στους πολίτες τη δυνατότητα να κάνουν επιλογές φιλικές προς το κλίμα, να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουν την ενέργεια και να ενημερώνονται για τις βέλτιστες προσφερόμενες επιλογές τεχνολογίας.
Η στρατηγική αξιοποιεί επίσης το ταχέως μειούμενο κόστος της ανανεώσιμης ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, αυξημένη ενεργειακή ασφάλεια και ένα ενεργειακό σύστημα με λιγότερους αποκλεισμούς. Επιπλέον, η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας με την προώθηση της ανάπτυξης και της τεχνολογικής καινοτομίας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Τηρεί η στρατηγική την αρχή της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση;
Ναι. Η αρχή της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση βρίσκεται στο επίκεντρο της ενοποίησης των ενεργειακών συστημάτων. Η ενεργειακή απόδοση μειώνει τις συνολικές επενδυτικές ανάγκες και δαπάνες που συνδέονται με την παραγωγή, τις υποδομές και τη χρήση ενέργειας. Επίσης, μειώνει τόσο τη σχετική χρήση γης και πρώτων υλών, όσο και τη συνακόλουθη ρύπανση και απώλεια βιοποικιλότητας.
Η ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων μπορεί να βοηθήσει την ΕΕ να επιτύχει μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση με την κυκλικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων και τη μετάβαση σε αποδοτικότερες ενεργειακές τεχνολογίες. Παραδείγματος χάρη, τα ηλεκτρικά οχήματα είναι ενεργειακά πολύ πιο αποδοτικά από τους κινητήρες καύσης. Η συνεπής εφαρμογή της αρχής της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση σε ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα θα επιτευχθεί αν δίνεται προτεραιότητα σε λύσεις από την πλευρά της ζήτησης, όποτε αυτές είναι οικονομικά αποδοτικότερες σε σύγκριση με την πραγματοποίηση επενδύσεων σε υποδομές ενεργειακού εφοδιασμού ως προς την επίτευξη των στόχων πολιτικής.
Άλλα μέτρα θα διασφαλίσουν ότι οι αποφάσεις των πελατών όσον αφορά την αποθήκευση, μετάβαση ή κοινή χρήση ενέργειας αντικατοπτρίζουν δεόντως τη χρήση ενέργειας κατά τον κύκλο ζωής και το αποτύπωμα των διαφόρων φορέων ενέργειας, πράγμα που συμπεριλαμβάνει την εξόρυξη, την παραγωγή και την επαναχρησιμοποίηση ή την ανακύκλωση πρώτων υλών, καθώς και τη μετατροπή, τον μετασχηματισμό, τη μεταφορά και την αποθήκευση ενέργειας και το αυξανόμενο ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας.
Με ποιον τρόπο στηρίζει η στρατηγική την υπεροχή της ΕΕ στην τεχνολογία καθαρής ενέργειας;
Στόχος της στρατηγικής είναι να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα αξιοποιήσει στο έπακρο το προβάδισμα και την τεχνογνωσία της στον τομέα των τεχνολογιών ανανεώσιμης και έξυπνης ενέργειας. Παραδείγματα συγκεκριμένων τομέων και αξιακών αλυσίδων που αναμένεται να έχουν κεντρική σημασία και όπου η ΕΕ βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για παγκόσμια υπεροχή, είναι τα εξής:
- Τηλεθέρμανση
- Έξυπνα δίκτυα και έξυπνες συσκευές
- Ψηφιακά εργαλεία για τη στήριξη της ενσωμάτωσης ηλεκτρικών οχημάτων
- Παροχή υδρογόνου και εξοπλισμός από την πλευρά της ζήτησης.
Πώς επηρεάζει η στρατηγική την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ;
Η ΕΕ εισάγει σήμερα το 58 % των ενεργειακών αναγκών της, κυρίως με τη μορφή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Με τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, η ΕΕ θα μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα και τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η στρατηγική για την ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων θα διευκολύνει αυτή τη μετάβαση. Η ΕΕ θα καταναλώνει συνολικά λιγότερη ενέργεια, θα βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε εγχώριες ανανεώσιμες πηγές και σταδιακά θα διαφοροποιήσει τις εισαγωγές ενέργειας που πραγματοποιεί προς την κατεύθυνση καθαρότερων φορέων ενέργειας, όπως το ανανεώσιμο υδρογόνο. Η εν λόγω εξοικονόμηση, διαφοροποίηση και εγχώρια παραγωγή ενέργειας θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Ερωτήσεις και απαντήσεις — Στρατηγική για το υδρογόνο:
IP —Ενέργεια για μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία:
