Η Επιτροπή χαιρετίζει την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τη μεταρρύθμιση και την ενίσχυση της οδηγίας της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση . Αυτή η συμφωνία σηματοδοτεί ένα περαιτέρω βήμα στην ολοκλήρωση του πακέτου «Fit for 55» για την παράδοση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του Σχεδίου REPowerEU . Δείχνει για άλλη μια φορά την αποφασιστικότητα της ΕΕ να γίνει κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.
Επίτευξη υψηλότερων στόχων με καλύτερα μέσα
Για πρώτη φορά, η αρχή της ενεργειακής απόδοσης πρώτα αποκτά νομική ισχύ με σαφή απαίτηση για τις χώρες της ΕΕ να λαμβάνουν υπόψη την ενεργειακή απόδοση στην πολιτική, τον σχεδιασμό και τις σημαντικές επενδυτικές αποφάσεις στον ενεργειακό τομέα και όχι μόνο.
Η συμφωνία καθορίζει έναν στόχο ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ 11,7% για το 2030, υπερβαίνοντας την αρχική πρόταση της Επιτροπής «Fit for 55» . Απαιτεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ να εξασφαλίσουν συλλογικά μια πρόσθετη μείωση της τελικής και πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας, σε σύγκριση με τις προβλέψεις κατανάλωσης ενέργειας που έγιναν το 2020.
Σύμφωνα με την προσωρινή συμφωνία, η ετήσια υποχρέωση εξοικονόμησης ενέργειας σχεδόν διπλασιάζεται για να διασφαλιστεί η συνεχής πρόοδος. Οι χώρες της ΕΕ θα υποχρεωθούν να επιτυγχάνουν νέα εξοικονόμηση ετησίως 1,49%% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας κατά μέσο όρο, από το 2024 έως το 2030, από το τρέχον επίπεδο του 0,8%. Θα πρέπει σταδιακά να φτάσουν το 1,9% έως το τέλος του 2030. Αυτό είναι ένα σημαντικό μέσο για την εξοικονόμηση ενέργειας σε τομείς τελικής χρήσης, όπως τα κτίρια, η βιομηχανία και οι μεταφορές.
Οι αναθεωρημένοι κανόνες δίνουν επίσης μεγαλύτερη ευθύνη στον δημόσιο τομέα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Οι δημόσιοι φορείς θα πρέπει να λαμβάνουν συστηματικά υπόψη τις απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης στις δημόσιες προμήθειες προϊόντων, υπηρεσιών, κτιρίων και έργων. Νέος ετήσιος στόχος μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας κατά 1,9% εισάγεται για τον δημόσιο τομέα. Η υποχρέωση των χωρών της ΕΕ να ανακαινίζουν κάθε χρόνο τουλάχιστον το 3% της συνολικής επιφάνειας των κτιρίων που ανήκουν στη δημόσια διοίκηση καλύπτει πλέον και το περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο.
Οι εταιρείες θα ενθαρρυνθούν να είναι πιο ενεργειακά αποδοτικές δυνάμει της αναθεωρημένης οδηγίας. Πρώτον, τα συστήματα διαχείρισης ενέργειας θα καταστούν προεπιλεγμένη υποχρέωση για τους μεγάλους καταναλωτές ενέργειας. Όλες οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ που υπερβαίνουν τα 85 TJ ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας, θα πρέπει να εφαρμόσουν ένα σύστημα διαχείρισης ενέργειας. Σε αντίθετη περίπτωση θα υποβληθούν σε ενεργειακό έλεγχο (αν η ετήσια κατανάλωσή τους υπερβαίνει τα 10 TJ). Για πρώτη φορά, εισάγεται επίσης ένα σχέδιο αναφοράς για την ενεργειακή απόδοση μεγάλων κέντρων δεδομένων .
Σύμφωνα με τους συμφωνηθέντες κανόνες, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει επίσης να προωθήσουν σχέδια τοπικής θέρμανσης και ψύξης σε μεγάλους δήμους με πληθυσμό άνω των 45.000 κατοίκων. Επίσης, με τον αναθεωρημένο ορισμό της αποδοτικής τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης , οι ελάχιστες απαιτήσεις θα αλλάξουν σταδιακά για να εξασφαλιστεί πλήρης απαλλαγή από τον άνθρακα παροχή τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης έως το 2050. Υποστήριξη νέων μονάδων συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο και συνδέονται με τηλεθέρμανση σε αποδοτική Τα συστήματα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης θα είναι δυνατά μόνο μέχρι το 2030, ενώ οποιαδήποτε άλλη χρήση ορυκτών καυσίμων θα απαγορευτεί για νέες δυναμικότητες παραγωγής θερμότητας σε τέτοια συστήματα.
Η συμφωνία ενισχύει περαιτέρω τις διατάξεις για τη χρηματοδότηση ενεργειακής απόδοσης για τη διευκόλυνση της κινητοποίησης των επενδύσεων. Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, οι χώρες της ΕΕ θα κληθούν να προωθήσουν καινοτόμα χρηματοδοτικά συστήματα και προϊόντα πράσινων δανείων για ενεργειακή απόδοση, διασφαλίζοντας την ευρεία και αμερόληπτη προσφορά τους από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με τον όγκο των επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης.
Μετριασμός της ενεργειακής φτώχειας και ενδυνάμωση των καταναλωτών
Η συμφωνία περιλαμβάνει τον πρώτο ορισμό της ενεργειακής φτώχειας στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει τώρα να εφαρμόσουν μέτρα βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης ως προτεραιότητα μεταξύ των ατόμων που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια, των ευάλωτων πελατών, των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος, των ατόμων που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια και, κατά περίπτωση, των ατόμων που ζουν σε κοινωνικές κατοικίες. Οι αναθεωρημένοι κανόνες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας και στην ενδυνάμωση των καταναλωτών , συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ενιαίων θυρίδων για τεχνική και οικονομική βοήθεια και εξωδικαστικούς μηχανισμούς για την επίλυση διαφορών.
Επόμενα βήματα
Η σημερινή προσωρινή συμφωνία απαιτεί πλέον επίσημη έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, η νέα νομοθεσία θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ένωσης και θα τεθεί σε ισχύ.
Ιστορικό
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι η μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή στρατηγική της ΕΕ για να καταστήσει την Ευρώπη κλιματικά ουδέτερη έως το 2050. Η αναθεώρηση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση είναι μία από τις προτάσεις «Fit for 55» που παρουσίασε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2021 για να καταστήσει το κλίμα της ΕΕ Οι πολιτικές ενέργειας, χρήσης γης, μεταφορών και φορολογίας είναι κατάλληλες για τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Η επίτευξη αυτών των μειώσεων εκπομπών την επόμενη δεκαετία είναι ζωτικής σημασίας για να γίνει η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος στον κόσμο έως το 2050 και να γίνει πραγματικότητα η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.
Η ενεργειακή απόδοση είναι επίσης βασικός πυλώνας του σχεδίου REPowerEU , το οποίο είναι η στρατηγική της ΕΕ να απαλλαγεί από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων το συντομότερο δυνατό. Τον Μάιο του 2022, η Επιτροπή πρότεινε ως μέρος του σχεδίου REPowerEU να ενισχύσει τα μακροπρόθεσμα μέτρα ενεργειακής απόδοσης , συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του δεσμευτικού στόχου ενεργειακής απόδοσης στο πλαίσιο του πακέτου «Fit for 55» της νομοθεσίας για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.
