Η Διοίκηση μιας εταιρείας εάν διαπιστώσει κατά την διάρκεια μιας διαχειριστικής χρήσης κερδοφορία και ταμειακή ευχέρεια μπορεί να αποφασίσει την καταβολή στους μετόχους μέρους των κερδών πριν το κλείσιμο της χρήσης . Η προκαταβολή αυτή έναντι των κερδών της χρήσης με την μορφή προσωρινών μερισμάτων (προμερίσματα) τελεί υπό την έγκριση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης (ΤΓΣ).
Στην Ανώνυμη Εταιρεία (Α.Ε.) αρμόδιο όργανο για την λήψη απόφασης για την καταβολή στους μετόχους προμερίσματος είναι το Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ).
Οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για την καταβολή του προμερίσματος για τις Α.Ε. καθορίζονται από το άρθρο 162 του Ν.4548/2018. Συγκεκριμένα προβλέπεται :
«1. Με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται εντός της χρήσης, είναι δυνατή η διανομή προσωρινών μερισμάτων με τις εξής προϋποθέσεις:
α) καταρτίζονται οικονομικές καταστάσεις από τις οποίες προκύπτει ότι υφίστανται τα προς τούτο αναγκαία ποσά,
β) οι παραπάνω οικονομικές καταστάσεις υποβάλλονται στις διατυπώσεις δημοσιότητας δύο (2) μήνες πριν από τη διανομή,
2. Το ποσό που θα διανεμηθεί δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των κερδών που προκύπτει με βάση την παράγραφο 2 του άρθρου 159.»
Δηλαδή απαιτείται πρώτα-πρώτα η σύνταξη οικονομικών καταστάσεων (Ισολογισμός, Αποτελέσματα Χρήσης) από τις οποίες να προκύπτουν ότι υπάρχουν κέρδη. Οι οικονομικές καταστάσεις συντάσσονται εξωλογιστικά και καταχωρούνται στο βιβλίο πρακτικών Διοικητικού Συμβουλίου.
Στην συνέχεια πρέπει να διαπιστωθεί εάν με την διανομή του προμερίσματος παραβιάζονται οι προϋποθέσεις των παρ. 1και 2 του άρθρου 159 Ν.4548/2018 :
1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων για τη μείωση του κεφαλαίου, δεν μπορεί να γίνει οποιαδήποτε διανομή στους μετόχους, εφόσον, κατά την ημερομηνία λήξης της τελευταίας χρήσης, το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας (καθαρή θέση), όπως προσδιορίζονται στο νόμο, είναι ή, ύστερα από τη διανομή αυτή, θα γίνει κατώτερο από το ποσό του κεφαλαίου, προσαυξημένου με: (α) τα αποθεματικά, των οποίων η διανομή απαγορεύεται από το νόμο ή το καταστατικό, (β) τα λοιπά πιστωτικά κονδύλια της καθαρής θέσης, τα οποία δεν επιτρέπεται να διανεμηθούν, και (γ) τα ποσά των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη. Το ποσό του κεφαλαίου που προβλέπεται στο προηγούμενο εδάφιο μειώνεται κατά το ποσό του κεφαλαίου που έχει καλυφθεί αλλά δεν έχει καταβληθεί, όταν το τελευταίο δεν εμφανίζεται στο ενεργητικό του ισολογισμού.
2. Το ποσό που διανέμεται στους μετόχους δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των αποτελεσμάτων της τελευταίας χρήσης που έχει λήξει, προσαυξημένο με τα κέρδη, τα οποία προέρχονται από προηγούμενες χρήσεις και δεν έχουν διατεθεί, και τα αποθεματικά για τα οποία επιτρέπεται και αποφασίστηκε από τη γενική συνέλευση η διανομή τους, και μειωμένο: (α) κατά το ποσό των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη, (β) κατά το ποσό των ζημιών προηγούμενων χρήσεων και (γ) κατά τα ποσά που επιβάλλεται να διατεθούν για το σχηματισμό αποθεματικών, σύμφωνα με το νόμο και το καταστατικό.
Θα πρέπει δηλαδή να ισχύουν τα παρακάτω :
Μετά την διανομή :
(Σύνολο ιδίων κεφαλαίων (Καθαρή θέση)) > ή = (καταβλημένο κεφάλαιο + αποθεματικά που δεν επιτρέπεται η διανομή τους από το νόμο και το καταστατικό +λοιπά κονδύλια της καθαρής θέσης που δεν επιτρέπεται η διανομή τους + πιστωτικά κονδύλια της κατάστασης αποτελεσμάτων που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη).
Μέγιστο ύψος ποσού που μπορεί να δοθεί για προμέρισμα :
(Ποσό που διανέμεται για προμέρισμα) < ή = (αποτελέσματα της τελευταίας χρήσης που έληξε + υπόλοιπο κερδών προηγούμενων χρήσεων + αποθεματικά που επιτρέπεται η διανομή τους και αποφασίστηκε από την ΓΣ να διανεμηθούν – πιστωτικά κονδύλια της κατάστασης αποτελεσμάτων που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη – ποσά που κρατούνται για αποθεματικά που προβλέπονται από το καταστατικό και το νόμο).
Εφόσον διαπιστώνεται ότι συντρέχουν οι παραπάνω δύο προϋποθέσεις το ΔΣ αποφασίζει την καταβολή προμερίσματος στους μετόχους και το ποσό που θα δοθεί.
Στην συνέχεια οι συνταχθείσες οικονομικές καταστάσεις υποβάλλονται στο ΓΕ.ΜΗ. Στο άρθρο 12 του Ν.4548/2018 ορίζεται ότι υποβάλλονται σε δημοσιότητα στο ΓΕ.ΜΗ: «ζ) Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις που καταρτίζονται, σύμφωνα με το άρθρο 162 για τη διανομή προσωρινού μερίσματος».
Εντός δύο (2) μηνών από την δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων πραγματοποιείται η διανομή του προμερίσματος στους μετόχους.
Λογιστική και φορολογική αντιμετώπιση της καταβολής του προμερίσματος.
Με την ημερομηνία της λήψης της απόφασης από το ΔΣ για την καταβολή προμερίσματος στην οποία ορίζεται και το ύψος του ποσού που θα δοθεί σαν προμέρισμα θα γίνει η λογιστική έγγραφή :
ΧΡΕΩΣΗ : 33.06 Προμερίσματα
ΠΙΣΤΩΣΗ : 53.02 Προμερίσματα πληρωτέα.
Ο όρος προμερίσματα συμπεριλαμβάνεται από φορολογικής απόψεως στην έννοια του μερίσματος (αρθρ.36 ΚΦΕ). Σύμφωνα με τα άρθρα 40 και 64 ΚΦΕ η διανομή προμερισμάτων υπόκειται σε παρακράτηση φόρου με συντελεστή πέντε (5) τοις εκατό κατά την καταβολή ή πίστωση των δικαιούχων και αποδίδεται μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα της απόφασης του ΔΣ για την διανομή. Πχ. σε απόφαση ΔΣ με ημερομηνία 15/9 η απόδοση του παρακρατηθέντος φόρου 5% θα γίνει ως 31/10 (αν η 31η είναι η τελευταία εργάσιμη).
Για τον λόγο αυτό με την λήψη της απόφασης από το ΔΣ θα γίνει η λογιστική εγγραφή :
ΧΡΕΩΣΗ : 53.02 Προμερίσματα πληρωτέα
ΠΙΣΤΩΣΗ : 54.09… Παρακρ. φόρος μερισμάτων
Η απόδοση του παρακρατηθέντος φόρου γίνεται με την υποβολή αρχείου και προσωρινής δήλωσης σύμφωνα με την Α.1100/2019 ΑΑΔΕ.Μέχρι την 30/9 του έτους μετά την λήξη της χρήσης θα συνέλθει η Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων που μεταξύ των άλλων θα εγκρίνει την προτεινόμενη από το ΔΣ διάθεση των αποτελεσμάτων και την καταβολή μερισμάτων από τα κέρδη της παρελθούσης χρήσεως.
Τότε με τα ποσά που δόθηκαν για προμέρισμα θα γίνει η λογιστική εγγραφή :
ΧΡΕΩΣΗ : 53.01 Μερίσματα πληρωτέα
ΠΙΣΤΩΣΗ : 33.06 Προμερίσματα
Παρακράτηση και απόδοση φόρου 5% θα γίνει στην διαφορά (μερίσματα πληρωτέα μείον προμερίσματα) .
Χρόνος απόκτησης εισοδήματος από προμερίσματα :
Για το εισόδημα από μερίσματα ημεδαπής προέλευσης, προμερίσματα, καθώς και για προσωρινές απολήψεις κερδών, είναι ο χρόνος λήψης της απόφασης για την έγκριση της διανομής τους από το αρμόδιο όργανο του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας. (ΠΟΛ.1223/2015)
Και στο εγχειρίδιο ΑΑΔΕ Ιουλίου 2018 αναφέρεται : Σε περίπτωση που έχουν διανεμηθεί προμερίσματα από Α.Ε. ή έχουν πραγματοποιηθεί προσωρινές απολήψεις έναντι κερδών Ε.Π.Ε. ή Ι.Κ.Ε. μέσα στο φορολογικό έτος 2017, η απόφαση διανομής των οποίων τελεί υπό την έγκριση της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων ή εταίρων, αντίστοιχα, που θα πραγματοποιηθεί εντός του φορολογικού έτους 2018, παρακρατείται φόρος με τον ίδιο ως άνω φορολογικό συντελεστή, ενώ χρόνος κτήσης αυτών θεωρείται το έτος 2018, δηλαδή ο χρόνος λήψης της απόφασης.
Για αυτό οι μέτοχοι που έλαβαν προμέρισμα θα τα περιλάβουν στην ατομική τους φορολογική δήλωση (Ε1) στο έτος που εγκρίθηκαν από την ΤΓΣ. πχ. προμερίσματα που καταβλήθηκαν μέσα στο έτος 2017 αλλά εγκρίθηκαν από την ΤΓΣ που συνήλθε το έτος 2018 αποτελούν εισόδημα του έτους 2018 και θα δηλωθούν στους κωδικούς 291-292 πίνακα Δ1 του εντύπου Ε1 στο φορολογικό έτος 2018. Αυτά που θα καταβληθούν το 2019 θα αποτελούν εισόδημα του φορολογικού έτους 2020.
Η λήψη της απόφασης του ΔΣ για την καταβολή προσωρινού μερίσματος πρέπει να γίνει εντός της χρήσης. Δεν απαιτείται έλεγχος των εξωλογιστικών οικονομικών καταστάσεων από Ορκωτό ελεγκτή.
Με τις προϋποθέσεις ότι η χρήση δεν είναι ζημιογόνα και ότι το προσωρινό μέρισμα δεν θα υπερβαίνει το οριστικό μέρισμα που θα αποφασίσει και εγκρίνει η Τακτική ΓΣ για την χρήση αυτή, η διανομή του προσωρινού μερίσματος δεν διαφέρει από το οριστικό μέρισμα και ως εκ τούτου δεν υπόκειται σε τέλη χαρτοσήμου. (ΑΝ.148/1967, αρθρ.11 περ.4στ.). Δηλαδή δεν πρόκειται για δάνειο ή ταμειακή διευκόλυνση.
Μετά τις τελευταίες αλλαγές στον Ν. 4387/2016 τα μερίσματα και προμερίσματα δεν υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές.
ΠΡΟΜΕΡΙΣΜΑ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ (ΑΕ, ΕΠΕ, ΚΛΠ) ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΣΕ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ.
To προμέρισμα είναι προκαταβολή έναντι των μελλοντικών οριστικών μερισμάτων και αποτελεί έσοδο στο φορολογικό έτος που εγκρίνεται η καταβολή του από την ΤΓΣ των μετόχων. Χρόνος κτήσης και φορολόγησης για τον δικαιούχο του προμερίσματος είναι ο χρόνος έγκρισής του από την ΤΓΣ των μετόχων της εταιρείας που το καταβάλλει. Πρόκειται δηλαδή για προκαταβολή κερδών-έσοδο της επόμενης χρήσης.
Για τον λόγο αυτό κατά την είσπραξή του από το δικαιούχο νομικό πρόσωπο θα πιστωθεί ο μεταβατικός λογαριασμός προεισπραχθέντα έσοδα ή έσοδα επομένων χρήσεων με ανάλογη χρέωση του παρακρατηθέντος φόρου.
Παράδειγμα : Στην Ε ΕΠΕ καταβλήθηκε προμέρισμα 10.000 ευρώ λόγω της συμμετοχής της στο κεφάλαιο της Δ ΑΕ και παρακρατήθηκε φόρος μερισμάτων 5% ποσό 500 στις 10/10/2021 ευρώ. Η Ε ΕΠΕ θα το εμφανίσει στα βιβλία της με την εγγραφή :
Αντίστοιχα ο παρακρατηθείς φόρος 500 ευρώ από τον λογαριασμό 33.13.02 θα μεταφερθεί στον 54.08 Εκκαθάριση φόρων, για να συμψηφιστεί με τους φόρους που θα προκύψουν στην χρήση 2022.
Συντακτική Ομάδα Oenet
