Πρακτική άσκηση σπουδαστών ΙΕΚ - Μαθητεία

Τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ) αποτελούν το επίπεδο πέντε (5) του Εθνικού Σύστηματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Σ.Ε.Ε.Κ.) που ορίστηκε με τον Ν.4763/20 (ΦΕΚ 254Α/20) αντικαθιστώντας παλαιότερες σχετικές διατάξεις (Ν.4186/13) και στα Ι.Ε.Κ. εγγράφονται οι απόφοιτοι της μη υποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή των ΓΕ.Λ και ΕΠΑ.Λ., καθώς και οι κάτοχοι ισότιμων τίτλων.

Η επαγγελματική κατάρτιση στα Ι.Ε.Κ. ξεκινά κατά το χειμερινό ή εαρινό εξάμηνο, διαρκεί κατ' ελάχιστον τέσσερα (4) και δεν δύναται να υπερβαίνει τα πέντε (5) συνολικά εξάμηνα, σύμφωνα με τους Οδηγούς Κατάρτισης της ειδικότητας, συμπεριλαμβανομένης σ' αυτά της περιόδου πρακτικής άσκησης ή μαθητείας. Η περίοδος της πρακτικής άσκησης μπορεί να είναι συνεχιζόμενη ή τμηματική, ύστερα από την επιτυχή ολοκλήρωση της θεωρητικής και εργαστηριακής κατάρτισης του τετάρτου εξαμήνου, εκτός αν ορίζεται άλλως στους Οδηγούς Κατάρτισης και πρέπει να ολοκληρωθεί, σε κάθε περίπτωση, εντός είκοσι τεσσάρων (24) μηνών από τη λήξη του τελευταίου εξαμήνου θεωρητικής και εργαστηριακής κατάρτισης.

Η πρακτική άσκηση ή μαθητεία πραγματοποιείται σε φυσικά πρόσωπα, Ν.Π.Δ.Δ., Ν.Π.Ι.Δ., δημόσιες υπηρεσίες, Ο.Τ.Α. α' και β' βαθμού και επιχειρήσεις, με ευθύνη του Ι.Ε.Κ. στο οποίο φοιτούν.

Η πρακτική άσκηση σε φυσικά πρόσωπα, Ν.Π.Ι.Δ., Ν.Π.Δ.Δ., δημόσιες υπηρεσίες, Ο.Τ.Α. α' και β' βαθμού και επιχειρήσεις δύναται να είναι αμειβόμενη ή επιδοτούμενη ενώ η μαθητεία σε φυσικά πρόσωπα, Ν.Π.Ι.Δ., Ν.Π.Δ.Δ., δημόσιες υπηρεσίες, Ο.Τ.Α. α' και β' βαθμού και επιχειρήσεις είναι αμειβόμενη ή επιδοτούμενη. Η πρακτική άσκηση και η μαθητεία είναι δυνατόν να χρηματοδοτούνται από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.

Οι καταρτιζόμενοι των Ι.Ε.Κ., που έχουν συμπληρώσει εκατόν είκοσι (120) τουλάχιστον ημερομίσθια ή εκατόν είκοσι (120) τουλάχιστον ημέρες ασφάλισης στην ειδικότητα που εγγράφονται, απαλλάσσονται από την υποχρέωση φοίτησης της περιόδου πρακτικής άσκησης ή μαθητείας, κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης και υπεύθυνης δήλωσης του άρθρου 8 του Ν.1599/96 (Α' 75) στο Ι.Ε.Κ. φοίτησης και σχετικής απόφασης έγκρισης του Διευθυντή του οικείου Ι.Ε.Κ., οπότε τους απονέμεται η Βεβαίωση Επαγγελματικής Κατάρτισης (Β.Ε.Κ.) με την ολοκλήρωση των εξαμήνων της θεωρητικής και εργαστηριακής κατάρτισης.

Οι καταρτιζόμενοι στα δημόσια Ι.Ε.Κ. αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και στα ιδιωτικά Ι.Ε.Κ. δύνανται, στο πλαίσιο προγραμμάτων της Ε.Ε. στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, να πραγματοποιούν μέρος της θεωρητικής ή και της εργαστηριακής κατάρτισής τους σε πιστοποιημένους φορείς κατάρτισης αντίστοιχου επιπέδου που εδρεύουν σε κράτη μέλη της Ε.Ε. Οι καταρτιζόμενοι παρακολουθούν ειδικότητες αντίστοιχες με αυτές οι οποίες παρέχονται στο Ι.Ε.Κ. προέλευσής τους και λαμβάνουν τις πιστωτικές μονάδες που αποδίδονται σύμφωνα με τους Οδηγούς Κατάρτισης, οι οποίοι έχουν πιστοποιηθεί από την αρμόδια αρχή του κράτους υποδοχής. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών είναι δυνατή και η πραγματοποίηση της πρακτικής άσκησης ή μέρους αυτής των καταρτιζόμενων στα δημόσια Ι.Ε.Κ. αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και στα ιδιωτικά Ι.Ε.Κ. σε παραγωγικές μονάδες των κρατών υποδοχής.

Η πρακτική άσκηση είναι διάρκειας 960 ωρών ( μπορεί να πραγματοποιηθεί εξ` ολοκλήρου ή τμηματικά ) και το ωράριο Πρακτικής Άσκησης καθορίζεται στις έξι (6) έως οκτώ (8) ώρες ημερησίως, πρωί ή απόγευμα, ποτέ όμως νύχτα (5 ημέρες εβδομαδιαίως), και πραγματοποιείται με ευθύνη των υπευθύνων των φορέων απασχόλησης και με την εποπτεία των Ι.ΕΚ., σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις για την ημερήσια και εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας, όπως αυτές προβλέπονται από τη σχετική νομοθεσία. Οι ασκούμενοι δεν πρέπει να απασχολούνται την Κυριακή και τις επίσημες Αργίες. Η έναρξη της Πρακτικής Άσκησης γίνεται την πρώτη (1η) και δέκατη πέμπτη (15) ημέρα κάθε μήνα.

Αρχικά με την Αρ. Ζ/1802/6-2-1996 δεν προβλεπόταν αμοιβή για τον πρακτικά ασκούμενο σπουδαστή αλλά επιδότηση ορισμένων σπουδαστών κατόπιν επιλογής από επιτροπή ανάλογα με την οικονομική , οικογενειακή κατάσταση και επίδοση τους κατά την διάρκεια της κατάρτισης.

Τώρα πλέον με το άρθρο 2, παράγραφος ηβ), ( Νόμος υπ’αριθμ. 4763/2020, ΦΕΚ 254/Α/21-12-2020) προβλέπεται αμοιβή ή επιδότηση για τον πρακτικά ασκούμενο, για το μέρος της κατάρτισης που βασίζεται στην εργασία.

Με την με αριθμό Κ5/97484/2021 απόφαση Υπουργών Οικονομικών και Παιδείας ορίστηκε ότι : Ο πρακτικά ασκούμενος λαμβάνει αποζημίωση ίση με το 80% του νόμιμου, νομοθετημένου, κατώτατου ορίου του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη, ή, όπως αυτό διαμορφώνεται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ή αναλογικά εάν η ημερήσια διάρκεια της πρακτικής είναι μικρότερη των οκτώ (8) ωρών. Η αποζημίωση καταβάλλεται στον πρακτικά ασκούμενο μετά την ολοκλήρωση της πρακτικής άσκησης. Επίσης ότι : «Κατά τη διάρκεια της πρακτικής άσκησης ο καταρτιζόμενος υπάγεται στην ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ - ΕΤΑΜ) μόνο για τον κλάδο του ατυχήματος. Για την ασφάλισή του καταβάλλονται οι προβλεπόμενες από την παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 2217/1994 (Α’ 83) ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες βαρύνουν το φυσικό ή νομικό πρόσωπο (εργοδότης) στο οποίο υλοποιείται η πρακτική άσκηση.». Οι διατάξεις του αρθρ.10 Ν.2217/1994 προβλέπουν ότι οι εισφορές που καταβάλλονται στο Ι.Κ.Α. για τους ασφαλισμένους που υπάγονται ή θα υπαχθούν στην ασφάλισή του μόνο κατά του κινδύνου του ατυχήματος ορίζονται σε 1% επί του τεκμαρτού ημερομισθίου της δωδέκατης (12ης) ασφαλιστικής κλάσης, όπως ισχύει κάθε φορά. Η ασφάλιση πραγματοποιείται για 25 ημέρες το μήνα ανεξάρτητα από τη διάρκεια της απασχόλησης.

Υποχρεώσεις προς ΟΑΕΔ-ΣΕΠΕ

Για την πρακτική άσκηση των σπουδαστών Ι.Ε.Κ. υποβάλλεται στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ από τον εργοδότη το έντυπο Ε3.5 επισυνάπτοντας κατά περίπτωση τη σαρωμένη σύμβαση πρακτικής άσκησης μεταξύ του σπουδαστή/φοιτητή, του εκπαιδευτικού ιδρύματος και του νομίμου εκπροσώπου της επιχείρησης στην οποία πραγματοποιείται η πρακτική άσκηση ή την εγκριτική απόφαση πρακτικής άσκησης το αργότερο πριν από την έναρξη της μαθητείας ή της πρακτικής άσκησης σπουδαστών/φοιτητών στον χώρο εργασίας. Σε περίπτωση διακοπής ή λήξης της πρακτικής άσκησης, ο νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης υποβάλλει το έντυπο Ε3.5 το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από τη διακοπή ή τη λήξη.

Σε περίπτωση τροποποίησης της οργάνωσης του χρόνου πρακτικής άσκησης, ο νόμιμος εκπρόσωπος υποβάλλει το έντυπο Ε3.5 ως προς τα μεταβληθέντα στοιχεία το αργότερο έως και την ίδια ημέρα αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου του χρόνου πρακτικής άσκησης και σε κάθε περίπτωση πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους πρακτικά ασκούμενους σπουδαστές/ φοιτητές. (Αριθμ. οικ.29147/Δ 1.10258/27-6-2019).

Το έντυπο Ε3.5 υποβάλλεται από 1.10.2019.

Ασφάλιση Πρακτικά Ασκούμενων/Μαθητευόμενων

Αρχικά με την ΚΥΑ 139931/08.09.2015, ΦΕΚ 1953 τ.Β/10.09.2015 είχε οριστεί ότι η ασφάλιση των πρακτικά ασκούμενων πραγματοποιείται από το ΙΕΚ με ασφάλιση ΙΚΑ καταβάλλοντας ποσοστό 1% επί του ετήσιου τεκμαρτού ημερομισθίου της (12) δωδεκάτης ασφαλιστικής κλάσης για ατυχήματα στο χώρο πραγματοποίησης της Πρακτικής Άσκησης (ΚΥΑ 139931/08.09.2015, ΦΕΚ 1953 τ.Β/10.09.2015)

Για τους σπουδαστές των δημόσιων φορέων η έκδοση των πιστοποιητικών υγείας και οι ιατρικές πράξεις που απαιτούνται για την Πρακτική Άσκηση ή τη Μαθητεία σε χώρους εργασίας, εφόσον οι σπουδαστές δεν είναι άμεσα ή έμμεσα ασφαλισμένοι, γίνονται δωρεάν από δημόσια νοσοκομεία ή από ιατρούς συμβεβλημένους με το Δημόσιο ή με φορείς κοινωνικής ασφάλισης.

Η εν λόγω δαπάνη βαρύνει τη Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης και Νέας Γενιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων, για τα δημόσια Ι.Ε.Κ. που υπάγονται στην αρμοδιότητα της.

Με την υπ’ αριθμό 131344/Κ1/30-9-2020 Εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας, με θέμα «ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ Ι.Ε.Κ.» την υποχρέωση ασφάλισης ( στη 12η ασφαλιστική κλάση του ΙΚΑ για επαγγελματικό κίνδυνο ), των πρακτικά ασκούμενων των Ιδιωτικών Ι.Ε.Κ. έχουν οι Εργοδότες. (σχετικό και το Α. Π.: Κ1/140133/14-10-2020 έγγραφο του Υπουργείου Παιδείας.)

Σχετική και απόφαση Υπουργών Οικονομικών- Παιδείας Κ5/97484/2021 πρακτική άσκηση σπουδαστών ΙΕΚ.

Για την ασφάλιση, τα ποσοστά και τον τρόπο σύνταξης και υποβολής της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ/ΙΚΑ) έχει εκδοθεί η εγκύκλιος 19/2018 ΕΦΚΑ.

ΜΑΘΗΤΕΙΑ Μεταλυκειακό Έτος - Τάξη Μαθητείας των ΕΠΑ.Λ

Σαν μαθητεία ορίζεται η μετάδοση στον μαθητευόμενο των αναγκαίων εμπειρικών γνώσεων που είναι απαραίτητες προκειμένου ο μαθητευόμενος να ασκήσει ένα επάγγελμα ή τέχνη. Στην πράξη περιβάλλεται τον τύπο σύμβασης η οποία δημιουργεί σχέση εργασίας άρα υποχρέωση αμοιβής και ασφάλισης.

Νομοθετικά έχει ενταχθεί στο επίπεδο 5 του Ε.Σ.Ε.Ε.Κ. (άρθρ.1 Ν.4763/20), « Μεταλυκειακό Έτος - Τάξη Μαθητείας των ΕΠΑ.Λ».

Το Μεταλυκειακό έτος – τάξη μαθητείας των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑ.Λ.) απευθύνεται σε αποφοίτους Λυκείου και πτυχιούχους ΕΠΑ.Λ.

Κάθε εργοδότης (του Ιδιωτικού και του Δημοσίου Τομέα) που απασχολεί μαθητευόμενους υποχρεούται να υποβάλλει ηλεκτρονικά στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» (ΣΕΠΕ-ΟΑΕΔ- ΕΤΕΑΕΠ) του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, το έντυπο Ε3.4: «Αναγγελία Έναρξης /Μεταβολών Σύμβασης Μαθητείας», σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Οι εργοδότες του Δημοσίου υποχρεούνται επιπλέον να καταχωρούν το απογραφικό δελτίο κάθε μαθητευόμενου στο Μητρώο Μισθοδοτούμενων Ελληνικού Δημοσίου σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Τα ανωτέρω έγγραφα τηρούνται στο αρχείο του εργοδότη, έτσι ώστε να είναι διαθέσιμα σε περίπτωση ελέγχου.

Αμοιβή μαθητείας

Οι μαθητευόμενοι τοποθετούνται από τη σχολική μονάδα σε χώρο εργασίας, ο οποίος μπορεί να είναι σε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, και έχουν πλήρη εργασιακά δικαιώματα, ασφάλιση και μισθό ίσο με το 75% του κατώτατου μισθού, όπως αυτός ισχύει κάθε φορά. Τη φετινή χρονιά η ημερήσια αμοιβή τους είναι 21,78 Ευρώ, από τα οποία 16,54 Ευρώ δίνονται από το ΕΣΠΑ του ΥΠΑΙΘ και τα υπόλοιπα από τον εργοδότη, ο οποίος επιβαρύνεται επίσης και με τις ασφαλιστικές εισφορές. (Κοινή Υπουργική Απόφαση Φ7/35243/Δ4/2019 - ΦΕΚ 866/Β/13-3-2019 και Αριθμ. Φ7/158947/ΓΓ4/ 2019- ΦΕΚ 3892Β/2310-2019.) και ΥΑ Κ1/85151/2019 - Επιδότηση και ασφάλιση Μαθητείας σπουδαστών δημόσιων και ιδιωτικών ΙΕΚ και ΣΕΚ.

Οι μαθητευόμενοι των ανωτέρω προγραμμάτων υπάγονται στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ και των Φορέων – Οργανισμών για λογαριασμό των οποίων ο ΕΦΚΑ συνεισπράττει εισφορές, ως μισθωτοί, για όλο το διάστημα μαθητείας στο «Πρόγραμμα Μαθητείας στο χώρο εργασίας» των Ι.Ε.Κ., στο «Πρόγραμμα εκπαίδευσης στο χώρο εργασίας – Μαθητεία σε εργασιακό χώρο» των Σ.Ε.Κ. καθώς και στο «Πρόγραμμα εκπαίδευσης στο χώρο εργασίας» του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξη Μαθητείας.

Για την ασφάλιση, τα ποσοστά και τον τρόπο σύνταξης και υποβολής της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ/ΙΚΑ) έχει εκδοθεί η εγκύκλιος 19/2018 ΕΦΚΑ.

Το νέο πλαίσιο για το Μεταλυκειακό έτος-Τάξη Μαθητείας.

Με το άρθρο 36 του Ν.4720/20 ορίστηκε ότι :

1. Oi μαθητευόμενοι του Μεταλυκειακού έτους - Τάξης Μαθητείας υπάγονται ασφαλιστικά στον Ηλεκτρονικό Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.) για το διάστημα της μαθητείας στον κλάδο παροχών ασθένειας σε είδος και στον κλάδο παροχών ασθένειας σε χρήμα, ο δε χρόνος ασφάλισής τους είναι συντάξιμος. Για τις ασφαλιστικές εισφορές εφαρμόζεται αναλογικά η περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2335/1995 (Α΄ 185), κατά την οποία οι εισφορές υπολογίζονται με βάση το ήμισυ των πράγματι καταβαλλόμενων αποδοχών.

2. Η αμοιβή του μαθητευομένου για το διάστημα της μαθητείας ορίζεται ίση με το 95% επί του κατώτατου ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη.

3. Το πρόγραμμα του Μεταλυκειακού έτους - Τάξης Μαθητείας έχει συνολική διάρκεια έντεκα (11) μήνες, αρχίζει από την 1η Σεπτεμβρίου κάθε έτους και ολοκληρώνεται την 31η Ιουλίου του επομένου έτους. Η κατανομή μεταξύ εργαστηριακού μαθήματος και προγράμματος μάθησης σε εργασιακό χώρο, καθορίζεται στον Οδηγό Κατάρτισης κάθε ειδικότητας.

4. Με την ολοκλήρωση του Μεταλυκειακού έτους - Τάξης Μαθητείας χορηγείται στον απόφοιτο από τη σχολική μονάδα Β.Ε.Κ., ύστερα από αξιολόγηση στο εργαστηριακό μάθημα και στο πρόγραμμα μάθησης σε εργασιακό χώρο. Η Β.Ε.Κ. είναι προαπαιτούμενη για τη συμμετοχή στις εξετάσεις πιστοποίησης προσόντων και απόκτησης διπλώματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης επιπέδου πέντε (5), που διεξάγονται ετησίως από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.

5. Οι απόφοιτοι του Μεταλυκειακού έτους - Τάξης Μαθητείας των ΕΠΑ.Λ., δύνανται να κατατάσσονται σε συναφείς ειδικότητες των Ι.Ε.Κ., με απαλλαγή από τα μαθήματα τα οποία ήδη έχουν διδαχθεί ή να κατατάσσονται σε εξάμηνο πέραν του Α΄ και σε συναφείς ειδικότητες Ι.Ε.Κ., σύμφωνα με τους Οδηγούς Κατάρτισης του άρθρου 2 και ύστερα από απόφαση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Εφαρμογής Επαγγελματικής Κατάρτισης του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.

Η πανδημία COVID-19 που πλήττει όλο τον κόσμο από το 2020 και μετά είχε σαν συνέπεια την αναστολή κάθε εκπαιδευτικής δραστηριότητας με φυσική παρουσία αλλά και την λήψη αυστηρών υγειονομικών μέτρων όπου μπορεί να διεξαχθεί.

Από 17/5/2021 μετά από θετική εισήγηση της επιτροπής των λειμωξιολόγων προβλέπεται πραγματοποίηση της πρακτικής άσκησης των καταρτιζόμενων ΙΕΚ με τη διενέργεια αυτοδιαγνωστικού ελέγχου (self-test) μια φορά την εβδομάδα πριν από την Δευτέρα για καταρτιζόμενους και εκπαιδευτές και έναρξη της δια ζώσης διεξαγωγής, με διενέργεια αυτοδιαγνωστικού ελέγχου (self-test) μια φορά την εβδομάδα πριν την Δευτέρα, τόσο των συμμετεχόντων όσο και των εκπαιδευτικών στο πρόγραμμα Πιστοποίησης αποφοίτων Μεταλυκειακού έτους - Τάξης Μαθητείας ΕΠΑΛ.( Απ.Δ1α/ΓΠοικ.29696/13-5-2021 ΦΕΚ 1903Β).

Τέλος με το άρθρο 48 του Ν.4777/2021 ορίστηκε ότι « οι καταρτιζόμενοι των Ι.Ε.Κ. οι οποίοι δεν έχουν πραγματοποιήσει την πρακτική άσκηση έως την έναρξη ισχύος του Ν.4763/2020 υποχρεούνται να ολοκληρώσουν την πρακτική άσκηση έως το τέλος του 2022, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 27». 

Συντακτική Ομάδα Oenet