Τρόφιμα: Οι κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την Εθνική & Ευρωπαϊκή Νομοθεσία

Στα πλαίσια της απελευθέρωσης και διευκόλυνσης των επιχειρηματιών να ασκήσουν άμεσα οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα, παρατηρούμε ότι στόχος της Διοίκησης τα τελευταία έτη, είναι να μπορεί οποιοσδήποτε επαγγελματίας να κάνει έναρξη της Δραστηριότητάς που επιθυμεί χωρίς πολύ γραφειοκρατία, όπως συμβαίνει άλλωστε εδώ και σχεδόν δύο (2) χρόνια με την διαδικασία της βεβαίωσης υποβολής γνωστοποίησης (σύμφωνα με την ΚΥΑ ΔΙΑΔΠ/Φ.Α.2.1/34824, ΦΕΚ 3402/ 31-12-2013) για τις επιχειρήσεις της Κατηγορίας III Λιανικής Διάθεσης Τροφίμων της Υγειονομικής Διάταξης Υ1γ/Γ.Π/οικ. 96967 ΦΕΚ 2718/ 08-10-2012.

Ο Επιχειρηματίας παράλληλα θα πρέπει να αναλαμβάνει την ευθύνη ο ίδιος για την Εφαρμογή Συστήματος Αυτοελέγχου στην εγκατάσταση του και την Τεκμηρίωση των Διαδικασιών HACCP που εφαρμόζει, στις ελεγκτικές αρχές, με σκοπό πάντα την διασφάλιση της ασφάλειας των προϊόντων του. Έτσι λοιπόν παρατηρούμε πως το Κράτος πλέον αλλάζει φιλοσοφία, επενδύοντας και δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στην διαδικασία των μεταγενέστερων από την έναρξη της δραστηριότητας και ουσιαστικότερων ελέγχων κατά την λειτουργία της επιχείρησης όπου ο επαγγελματίας θα πρέπει να συμμορφώνεται και να ενημερώνεται συνεχώς με τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής & Εθνικής Νομοθεσίας των τροφίμων παρά στην αρχική και μόνη σύμφωνη γνώμη για την έναρξη της εργασίας του.

Τον Σεπτέμβριο του 2014 ολοκληρώθηκε από τον ΕΦΕΤ το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο εφαρμογής του Κυρωτικού Ν. 4235/ 2014, ΦΕΚ 32 Τ΄Α, καθώς πλέον οι Αρμόδιες Αρχές (Περιφερειακές Δ/νσεις ΕΦΕΤ, Δ/νσεις Υγειονομικών Ελέγχων, Δ/νσεις Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής, Δ/νσεις Ανάπτυξης των Περιφερειών) μπορούν να εφαρμόσουν τις διατάξεις αυτού κατά την διαδικασία επιβολής των Διοικητικών κυρώσεων για κάθε Μη Συμμόρφωση που διαπιστώνουν κατά τον έλεγχο των επιχειρήσεων τροφίμων.

Η Κατηγοριοποίηση των Μη Συμμορφώσεων (όπως αναφέρεται στο άρθρο 23 – κάποιες παρουσιάζουμε και στον παρακάτω πίνακα), ο Βαθμός Επικινδυνότητας, η Πολλαπλότητα των Μη συμμορφώσεων της επιχείρησης, το Μέγεθος της Επιχείρησης αλλά και η τυχόν Υποτροπή της ως προς την ίδια μη συμμόρφωση στην διάρκεια των τελευταίων τριών (3) ετών καθορίζουν το ύψος του διοικητικού προστίμου που τελικά θα επιβληθεί σε αυτή.

Στόχος του νέου Κυρωτικού Ν. 4235/ 2014, είναι η προστασία της Δημόσιας Υγείας μέσω της διασφάλισης και της καταλληλότητας των τροφίμων που παράγονται, αποθηκεύονται και διακινούνται σε κάθε στάδιο της τροφικής αλυσίδας όπου πρέπει να σημειώσουμε πως όταν η αρμόδια αρχή διαπιστώνει μη συμμορφώσεις σε σχέση με τις απαιτήσεις των διατάξεων της Ευρωπαϊκής και Εθνικής νομοθεσίας που δεν αποτελούν ούτε θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, τις αξιολογεί και λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό της επιχείρησης, διατυπώνει έγγραφες συστάσεις και απαιτεί διορθωτικές ενέργειες, τάσσοντας εύλογο χρόνο συμμόρφωσης.

Αν μετά από επανέλεγχο διαπιστώσει ότι η επιχείρηση έχει μεν προβεί σε διορθωτικές ενέργειες αλλά δεν τις έχει ολοκληρώσει, διατυπώνει εκ νέου έγγραφες συστάσεις ως προς τις μη συμμορφώσεις που υπολείπονται.

Η επιχείρηση υποχρεούται να αποστέλλει τεκμήρια συμμόρφωσης με τις υπολειπόμενες συστάσεις και αν αυτά δεν κρίνονται ικανοποιητικά, ορίζεται εκ νέου επανέλεγχος όπου αν διαπιστωθεί ξανά μη συμμόρφωση με τις συστάσεις που έχουν γίνει ή αν η επιχείρηση είναι υπότροπη τότε λαμβάνονται μέτρα συμμόρφωσης, επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις και παραπέμπεται η υπόθεση στην αρμόδια εισαγγελική αρχή για την επιβολή ποινικών κυρώσεων όπου όταν κάποιος αρνείται, παρεμποδίζει ή δυσχεραίνει τον επίσημο έλεγχο, που διενεργεί αρμόδια αρχή είτε αρνείται να δώσει τα στοιχεία που του ζητούνται, είτε εν γνώσει του παρέχει ελλιπή ή ανακριβή στοιχεία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών.

Επίσης όποιος παράγει, διακινεί ή διαθέτει τρόφιμα ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών ενώ όταν κάποιος παράγει, διακινεί ή διαθέτει τρόφιμα επιβλαβή για την υγεία, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών (άρθρο 19 Ν. 4177/ 2013, ΦΕΚ Α΄173).

Η παραπάνω διάταξη αξίζει να σημειώσουμε πως έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις του άρθρου 27 του Ν. 4235 όπου στην §4 του Νόμου αυτού, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι για τις παραπάνω Μη Συμμορφώσεις δηλαδή όταν κάποιος παράγει, εισάγει, αποθηκεύει, διακινεί ή διαθέτει στην κατανάλωση τρόφιμα Μη Ασφαλή (δηλαδή Ακατάλληλα ή Επιβλαβή) για την Υγεία τότε τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών. Παρατηρούμε δηλαδή ότι αυτή την χρονική στιγμή ισχύουν παράλληλα δύο διαφορετικές διατάξεις Νόμων για την ίδια Παράβαση – Μη Συμμόρφωση.

Εδώ να επισημάνουμε επίσης ότι εκτός από τις παραπάνω ποινικές κυρώσεις του Ν. 4235, παραμένει παράλληλα σε ισχύ και το άρθρο 58 του Ν. 4075/2012, ΦΕΚ Α΄89 το οποίο μπορούν να κάνουν χρήση οι αρμόδιες αρχές όπου στην §4 αυτού αναφέρεται ότι όλες οι παραβάσεις των διατάξεων όλων των Υγειονομικών Διατάξεων, που εκδίδονται κατ' εφαρμογή του άρθρου 1 του Α.Ν. 2520/1940 (Α΄ 73) ή κατ' εξουσιοδότηση άλλου νόμου, τιμωρούνται με φυλάκιση μέχρι ενός έτους ή χρηματική ποινή τουλάχιστον 2.000 ευρώ, εκτός αν από άλλες διατάξεις τιμωρούνται βαρύτερα.

Η τυχόν μεταφορά, επέκταση, αλλαγή κατηγορίας της επιχείρησης είναι οι παραβάσεις που αποτελούσαν την τροποποίηση των υγειονομικών όρων λειτουργίας των ΚΥΕ σύμφωνα με την §8 της ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ 2 Υ1γ/Γ.Π/οικ. 4476/ 14-01-2013 του τμήματος Υγειονομικών Κανονισμών του Υπουργείου Υγείας, όπου το βεβαίωναν οι Υγειονομικοί Υπάλληλοι και αυτό οδηγούσε στην απαίτηση έκδοσης νέας άδειας ίδρυσης και λειτουργίας.

Σύμφωνα πλέον με το άρθρο 9 του Ν. 4235/ 2014 και εφόσον δεν τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η Δημόσια Υγεία, γίνονται αρχικά συστάσεις για συμμόρφωση της επιχείρησης (§1 ββ) από τις αρμόδιες αρχές [πχ αν κάποιος επιχειρηματίας έχει κάνει επέκταση του παρασκευαστηρίου του άλλα αυτό είναι υγειονομικά αποδεκτό και σύμφωνο με τις γενικές απαιτήσεις υγιεινής όπως αναφέρονται στον ΕΚ 852/2004 (Παράρτημα II), τότε πρέπει να του γίνονται συστάσεις για τακτοποίηση του αυθαίρετου χώρου σε κύρια χρήση (κατά περίπτωση) σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4178/2013 ΦΕΚ 174 και μετά να προβεί σε αντικατάσταση της ισχύουσας άδειας λειτουργίας βάσει του άρθρου 3 (§5) της ΚΥΑ ΔΙΑΔΠ/Φ.Α.2.1/31600, ΦΕΚ 3106/ 09-12-2013, με την σύμφωνη γνώμη της οικίας Υγειονομικής Υπηρεσίας λόγω των περισσότερων υγειονομικών απαιτήσεων όπως ορίζεται στην υπ΄αριθ.: Υ1γ/Γ.Π/οικ.32485/ 14-04-2014 Εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας] όπου στην περίπτωση που δεν συμμορφωθεί ο επιχειρηματίας στις συστάσεις των αρμόδιων αρχών, τότε θα του επιβληθεί είτε μερική αναστολή λειτουργίας σε μία ή περισσότερες παραγωγικές δραστηριότητες της επιχείρησης του είτε ολική αναστολή λειτουργίας στο σύνολο των παραγωγικών δραστηριοτήτων της επιχείρησης για χρονικό διάστημα ανάλογο με εκείνο που απαιτείται για την εκτέλεση όλων των αναγκαίων διορθωτικών μέτρων, ώστε η επιχείρηση να εναρμονιστεί με τις εκάστοτε ισχύουσες νομοθετικές απαιτήσεις (άρθρο 9 §1β).

Όταν όμως συντρέχουν λόγοι τεχνικής ή άλλης αδυναμίας εκτέλεσης των καθορισμένων διορθωτικών ενεργειών, με συνέπεια να μην είναι εφικτή η συμμόρφωση με τη νομοθεσία ή όταν η επιχείρηση τροφίμων δεν συμμορφωθεί προς την απόφαση αναστολής λειτουργίας που της επιβάλλεται από την αρμόδια αρχή που διενήργησε τον έλεγχο, τότε ανακαλείται η άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης και παύει η λειτουργία της.

Κλείνοντας να αναφέρουμε κάποιες από τις κυρώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 23 του νέου Κυρωτικού Ν. 4235/ 2014 ΦΕΚ 32 Τ΄Α.

Σύμφωνα με τα παραπάνω αξίζει να σημειώσουμε και την αντίθεση που υπάρχει σε κάποια σημεία του συγκεκριμένου Κυρωτικού πλαισίου με την ΥΑ Α2-718 (ΦΕΚ 2090, Τ΄Β, 31-07-2014) Κωδικοποίηση των Κανόνων Διακίνησης και Εμπορίας Προϊόντων και Παροχής Υπηρεσιών (Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ.) όπως για παράδειγμα η τυχόν διάθεση μη ασφαλών τροφίμων (ακατάλληλα ή επιβλαβή) όπου συνεπάγεται σύμφωνα με τα παραπάνω διοικητικές κυρώσεις ύψους 500€ - 60.000€ ενώ στους Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ και συγκεκριμένα στο άρθρο 13 §7 στοιχείο δ, αναφέρεται πως για την ίδια παράβαση δηλ. Διάθεση τροφίμων περασμένης διατηρησιμότητας σε χώρους ομαδικής εστίασης επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ύψους 5000€ / ανά κωδικό προϊόντος.

Λόγω του ότι κατά τη διενέργεια των ελέγχων και από υπάλληλους των Διευθύνσεων Ανάπτυξης & Εμπορίου οι οποίοι έχουν καθήκοντα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου, (άρθρο 18 Ν. 4177/ 2013, ΦΕΚ Α΄) τι από τα δύο θα εφαρμοστεί σε μια ανάλογη περίπτωση την στιγμή που και οι δύο Διατάξεις βρίσκονται σε ισχύ;

Λογικά υπερισχύει ο Νόμος και οι ειδικότερες διατάξεις αυτού..

Κεραμυδάς Δημήτρης Υγιεινολόγος MSc
Χατζημπύρου Ολυμπία Τεχνολόγος Τροφίμων