Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-113/22 | TGSS (Άρνηση χορήγησης της προσαύξησης λόγω μητρότητας)
Υποβάλλει τους πατέρες σε διπλή διάκριση διοικητική πρακτική συνιστάμενη στη συστηματική άρνηση χορήγησης της εν λόγω προσαύξησης και στη συνακόλουθη αγνόηση των συνεπειών που πρέπει να αντληθούν από την απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο το 2019, με την οποία έκρινε ότι η χορήγηση της επίμαχης προσαύξησης μόνο στις μητέρες συνιστά δυσμενή διάκριση
Με απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2019 1, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι η προσαύξηση στη σύνταξη που χορηγείται από την Ισπανία μόνο στις μητέρες οι οποίες δικαιούνται σύνταξη λόγω ανικανότητας προς εργασία όταν έχουν αποκτήσει δύο ή περισσότερα (βιολογικά ή θετά) τέκνα –και όχι στους πατέρες οι οποίοι βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση– συνιστά άμεση διάκριση λόγω φύλου, αντιβαίνουσα στην οδηγία για την ίση μεταχείριση 2.
Βάσει της εν λόγω απόφασης, τον Νοέμβριο του 2020, πατέρας δύο τέκνων ζήτησε από τον ισπανικό φορέα κοινωνικής ασφάλισης να του αναγνωρίσει το δικαίωμα προσαύξησης επί της παροχής λόγω μόνιμης ολικής ανικανότητας προς εργασία την οποία λάμβανε από τον Νοέμβριο του 2018. Το αίτημά του απορρίφθηκε και ο ενδιαφερόμενος προσέφυγε στη δικαιοσύνη. Το δικαίωμά του στην επίμαχη προσαύξηση αναγνωρίστηκε πρωτοδίκως, ενώ ταυτόχρονα απορρίφθηκε το αίτημα αποζημίωσης που είχε υποβάλει. Τόσο ο πατέρας όσο και οι ισπανικές αρχές άσκησαν έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ενώπιον του ανώτερου δικαστηρίου της Γαλικίας (Ισπανία).
Το εν λόγω δικαστήριο διερωτάται εάν πρακτική συνιστάμενη στη συστηματική άρνηση χορήγησης της επίμαχης προσαύξησης σε άνδρες – εν αναμονή της προσαρμογής της εισάγουσας δυσμενή διάκριση ισπανικής ρύθμισης στην απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Δεκεμβρίου 2019 –, με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να είναι αναγκασμένοι να διεκδικήσουν την εν λόγω προσαύξηση δικαστικώς, πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά δυσμενή διάκριση διαφορετική από εκείνη που αναδείχθηκε με την ως άνω απόφαση του Δικαστηρίου. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται επίσης εάν, στην περίπτωση που διαπιστωθεί παράβαση του δικαίου της Ένωσης, υφίσταται δυνατότητα να χορηγηθεί στον πατέρα πρόσθετη αποζημίωση, καθώς επίσης και τι θα πρέπει αυτή να περιλαμβάνει.
Με τη σημερινή του απόφαση, το Δικαστήριο υπενθυμίζει κατ’ αρχάς ότι, οσάκις διαπιστώνεται διάκριση αντίθετη στο δίκαιο της Ένωσης και ενόσω δεν έχουν ληφθεί μέτρα προς αποκατάσταση της ίσης μεταχείρισης, τα εθνικά δικαστήρια και οι εθνικές διοικητικές αρχές οφείλουν να μην εφαρμόζουν οποιαδήποτε εθνική διάταξη εισάγει διάκριση, χωρίς να αναμένουν την κατάργησή της από τον νομοθέτη. Ως εκ τούτου, οφείλουν να εφαρμόσουν ως προς τα άτομα της ευρισκόμενης σε δυσμενέστερη θέση κατηγορίας, εν προκειμένω τους πατέρες, το ίδιο καθεστώς με εκείνο που εφαρμόζεται στα πρόσωπα της άλλης κατηγορίας, εν προκειμένω τις μητέρες.
Ακολούθως, το Δικαστήριο κρίνει ότι η απορριπτική απόφαση η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογή μιας τέτοιας διοικητικής πρακτικής συνεπάγεται, πέραν της διάκρισης που αναφέρεται στην απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2019, νέα διάκριση για τους άρρενες ασφαλισμένους, διότι μόνον οι άνδρες υποχρεώνονται να διεκδικήσουν δικαστικά το δικαίωμά τους στην προσαύξηση της σύνταξης, όπερ, μεταξύ άλλων, τους υποβάλλει σε μεγαλύτερο χρόνο αναμονής για τη χορήγησή της, καθώς και, ενδεχομένως, σε πρόσθετα έξοδα.
Κατά συνέπεια, το εθνικό δικαστήριο που επιλαμβάνεται προσφυγής κατά μιας τέτοιας απορριπτικής απόφασης δεν μπορεί να περιοριστεί στην αναδρομική αναγνώριση υπέρ του άνδρα ασφαλισμένου του δικαιώματος στην επίμαχη προσαύξηση σύνταξης. Πράγματι, κάτι τέτοιο δεν θα θεράπευε τις ζημίες οι οποίες προκλήθηκαν λόγω της νέας αυτής διάκρισης. Πρέπει, επομένως, να χορηγείται επίσης στους άνδρες ασφαλισμένους επαρκής χρηματική αποζημίωση, η οποία θα καθιστά δυνατή την πλήρη αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν πράγματι από τη δυσμενή διάκριση. Η εν λόγω αποζημίωση πρέπει να καλύπτει τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ο ασφαλισμένος, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών εξόδων και της δικηγορικής αμοιβής.
1 Απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Δεκεμβρίου 2019, Instituto Nacional de la Seguridad Social (Προσαύξηση σύνταξης για τις μητέρες), C-450/18 (βλ. Ανακονωθέν Τύπου αριθ. 154/19).
2 Οδηγία 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως (ΕΕ ειδ. έκδ, 05/003, σ. 160)
ΥΠΟΜΝΗΣΗ: Η προδικαστική παραπομπή παρέχει στα δικαστήρια των κρατών μελών τη δυνατότητα, στο πλαίσιο της ένδικης διαφοράς της οποίας έχουν επιληφθεί, να υποβάλουν στο Δικαστήριο ερώτημα σχετικό με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ή με το κύρος πράξεως οργάνου της Ένωσης. Το Δικαστήριο δεν αποφαίνεται επί της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να επιλύσει τη διαφορά αυτή, λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου. Η απόφαση αυτή δεσμεύει, ομοίως, άλλα εθνικά δικαστήρια ενώπιον των οποίων ανακύπτει παρόμοιο ζήτημα.
Ανεπίσημο έγγραφο προοριζόμενο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το οποίο δεν δεσμεύει το Δικαστήριο.
To πλήρες κείμενο και, ενδεχομένως, η σύνοψη της αποφάσεως είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα CURIA από την ημερομηνία δημοσιεύσεώς της.
