Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, σε επανειλημμένες συνεδριάσεις της, ασχολήθηκε με το ζήτημα της χρήσης ανθρώπινου βιολογικού υλικού στην έρευνα και την ίδρυση βιοτραπεζών. Η δωρεά ανθρώπινου βιολογικού υλικού για ερευνητικούς σκοπούς και η φύλαξη βιολογικών δειγμάτων ανθρώπινης προέλευσης σε οργανωμένες δομές, όπως οι βιοτράπεζες, αποτελούν, συνδυαστικά, αναγκαία προϋπόθεση για την πρόοδο των Βιοϊατρικών επιστημών. Συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη της ιατρικής ακριβείας, επιτρέπουν την κατανόηση, πρόληψη, πρόγνωση και θεραπεία σοβαρών ασθενειών του ανθρώπου, ιδίως των πολυπαραγοντικών, προδιαγράφοντας το μέλλον της σύγχρονης Ιατρικής. Σημειώνεται ότι η χώρα μας συμμετέχει ήδη στην πρωτοβουλία Health Data Space της ΕΕ (EHDS), ενώ ελληνικά ερευνητικά κέντρα δραστηριοποιούνται σε διεθνή προγράμματα αιχμής προς την κατεύθυνση αυτή (Beyond 1 Million Genomes /B1MG, ELIXIR, BBMRI). Ωστόσο, η συλλογή και επεξεργασία ανθρώπινου βιολογικού υλικού εγείρει κρίσιμα ζητήματα προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων των δοτών, η αντιμετώπιση των οποίων είναι όρος για την υπεύθυνη ανάπτυξη ερευνητικών πρωτοβουλιών στον τομέα αυτόν.
Στόχοι της παρούσας Γνώμης είναι: α) η διερεύνηση και ανάλυση των ηθικών προκλήσεων που προκύπτουν από τη χρήση ανθρώπινου βιολογικού υλικού στην έρευνα αλλά και από την ίδρυση/λειτουργία βιοτραπεζών, καθώς και ο εντοπισμός κενών ως προς τη ρύθμιση των συναφών δραστηριοτήτων, β) η διαμόρφωση ηθικών κατευθυντήριων οδηγιών, και γ) η διατύπωση προτάσεων προς την Πολιτεία για τα ζητήματα αυτά. 1
1 Σημειώνεται ότι η χρήση βιολογικού υλικού που προορίζεται για την έρευνα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής του ανθρώπου (γαμέτες, γονιμοποιημένα ωάρια ή έμβρυα in vitro) δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας Γνώμης.
Δεν αποτελούν επίσης αντικείμενό της τα ζητήματα που σχετίζονται με τη διατήρηση βιολογικού υλικού για κλινικές (και όχι ερευνητικές) εφαρμογές (τράπεζες ιστικών μοσχευμάτων, τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος, τράπεζες αναπαραγωγικού υλικού, κ.λπ.). Για τα παραπάνω ζητήματα, έχει θεσπισθεί τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο και έχουν ορισθεί αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή του.
