Δυνατότητες Κτηνοτροφικών Εγκαταστάσεων-Αγροτουρισμός

Τα τελευταία τρία χρόνια έχουν αλλάξει σχεδόν τα πάντα στον τρόπο λειτουργίας, στις υποχρεώσεις αλλά και στις δυνατότητες που έχουν πλέον οι Κτηνοτροφικές Εγκαταστάσεις.

Ως Κτηνοτροφική εγκατάσταση σύμφωνα με το Ν. 4056/ 2012, ορίζεται το Ζωικό Κεφάλαιο με το σύνολο των περιφραγμένων εγκαταστάσεων, κτηρίων, γηπέδων και αποθηκών, στις οποίες περιλαμβάνονται τα συστήματα αποχέτευσης, επεξεργασίας αποβλήτων και βιολογικού καθαρισμού, εγκαταστάσεων μεταφοράς και παροχής ύδατος, που εξυπηρετούν το σκοπό και τη λειτουργία αυτής.

Στην έννοια της κτηνοτροφικής εγκατάστασης συμπεριλαμβάνεται η χοιροτροφική και η πτηνοτροφική εγκατάσταση. Οι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις κατατάσσονται, ανάλογα με το είδος της κατασκευής και τη μορφή τους, στις ακόλουθες κατηγορίες:

α) Κατηγορία Πρώτη : Εδώ ανήκουν τα Πρόχειρα καταλύματα ζώων, για τα οποία δεν απαιτείται η έκδοση οικοδομικής άδειας αλλά αποτελούνται από υλικά όπως πέτρες ή τσιμεντόλιθους ή ξύλα ή κλαδιά ή λαμαρίνες ή συνδυασμό αυτών και εξυπηρετούν εκτατικής μορφής κτηνοτροφία ή μετακινούμενους κτηνοτρόφους.

β) Κατηγορία Δεύτερη – Εδώ υπάρχουν οι Κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, οι οποίες κατασκευάζονται σύμφωνα με εγκεκριμένους τύπους κτηνοτροφικών στεγάστρων με σκελετό θερμοκηπίου, σύμφωνα με την αριθμ. 5888/03-02-2004 ΚΥΑ (ΦΕΚ Β΄ 355), για τις οποίες απαιτείται θεωρημένη έγκριση του τύπου κατασκευής από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης και οι Κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, οι οποίες έχουν μέγεθος μέχρι 300 τ.μ. και κατασκευάζονται σύμφωνα με εγκεκριμένα πρότυπα κατασκευών, κατά την αριθμ. 281273/27-08-2004 ΚΥΑ (ΦΕΚ Β΄ 1396), για τις οποίες απαιτείται θεωρημένη έγκριση των προτύπων. (Ν. 4235/ 2014, ΦΕΚ Α' 32).

γ) Κατηγορία Τρίτη: Είναι οι Κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις για τις οποίες απαιτείται η έκδοση οικοδομικής άδειας. Η περιβαλλοντική αδειοδότηση όλων των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων πραγματοποιείται με βάση την δυναμικότητα που έχει η κάθε μία, σε ζωικό κεφάλαιο, το είδος των εκτρεφομένων ζώων, το σκοπό εκτροφής αλλά και το μέγιστο αριθμό ζώων (θέσεις εκτροφής) που μπορούν να εκτρέφονται στη Μονάδα, σύμφωνα και με το Παράρτημα VII Ομάδα 7η: Πτηνοκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις της ΚΥΑ 65150/1780_2013 (ΦΕΚ Β' 3089). Έτσι λοιπόν οι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις κατατάσσονται στις κατηγορίες Α1, Α2 και Β.

Στον παρακάτω Πίνακα παραθέτουμε κάποια παραδείγματα υπολογισμού για τα Ισοδύναμα ζώα, σύμφωνα με την υπ' Αρ. πρωτ. : 2025/113925 /12 - 09 – 2014 Εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης αλλά και την ΚΥΑ 65150/1780/ 2013, ΦΕΚ Β' 3089 όπου η Τιμή Αναγωγής για αυτά έχει ως εξής:

Οι Δυνατότητες που δίνονται πλέον για τους φορείς που έχουν Κτηνοτροφική Εγκατάσταση είναι οι εξής:

Δίνεται η δυνατότητα για ίδρυση και λειτουργία επιχείρησης επεξεργασίας ζωϊκών προϊόντων, όπως τυροκομεία και αλλαντοποιεία, εντός ή σε όμορο ακίνητο με την Μονάδα, για την επεξεργασία αποκλειστικά ομοειδών προϊόντων ιδιοπαραγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις της εκάστοτε ισχύουσας υγειονομικής ή άλλης νομοθεσίας και ότι εξασφαλίζονται όλες οι απαραίτητες συνθήκες για την ασφάλεια των παραγόμενων προϊόντων. Αύτη η Δραστηριότητα θα πρέπει να λειτουργεί υπό τον ίδιο με την κτηνοτροφική εγκατάσταση φορέα και αν στο μέλλον υπάρχει πιθανότητα να μεταβιβαστεί σε άλλον, τότε αυτό απαιτείται να γίνεται συνολικά/ενιαία.

Βάση του παραπάνω λοιπόν και δεδομένου ότι οι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις ιδρύονται και λειτουργούν πέρα από κατοικημένες περιοχές (πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά, οικισμούς), καθώς επίσης και από λουτροπόλεις, παραδοσιακούς οικισμούς, εθνικούς και επαρχιακούς δρόμους, σιδηροδρομικές γραμμές, ποτάμια, λίμνες, αιγιαλούς, παραλίες, νοσοκομεία, ευαγή ιδρύματα, εκπαιδευτήρια, στρατόπεδα, εργοστάσια, μοναστήρια με αυξημένη επισκεψιμότητα και άλλους αντίστοιχους χώρους), οι Κτηνοτρόφοι που ιδρύουν μικρές επιχειρήσεις για παραγωγή τροφίμων ζωικής προέλευσης με παραδοσιακά χαρακτηριστικά ευνοούνται των ρυθμίσεων της ΚΥΑ 3724/162303 (ΦΕΚ Β' 3438/ 2014), σχετικά με την Ευέλικτη Εφαρμογή των Αρχών της HACCP, όπου τους παρέχεται η δυνατότητα να δραστηριοποιούνται σύμφωνα με τα παρακάτω:

• Η θύρα εισόδου των Α΄ υλών, των βοηθητικών υλών, των υλικών συσκευασίας, του προσωπικού καθώς και η θύρα εξόδου τελικών προϊόντων και προσωπικού δύναται να είναι κοινές.

• Επιτρέπεται η μη τήρηση της γραμμικής ροής.

• Επιτρέπεται η χρήση κοινού εξοπλισμού για την πλύση τόσο των τροφίμων όσο και των χεριών.

• Η είσοδος και η έξοδος μπορεί να γίνεται απευθείας από τον χώρο παραγωγής.

• Στην περίπτωση που δεν υπάρχει χωριστός χώρος, επιτρέπεται ο καθαρισμός, η απολύμανση και η αποθήκευση των σκευών εντός του χώρου παραγωγής.

• Επιτρέπεται η αποθήκευση των πρώτων υλών αλλά και των τελικών προϊόντων στον ίδιο ψυκτικό θάλαμο.

• Επιτρέπεται η αποθήκευση των προϊόντων καθαρισμού σε ειδικό για το σκοπό αυτό ερμάριο τοποθετημένο εντός του χώρου παραγωγής.

• Δεν είναι υποχρεωτική η ύπαρξη αποδυτηρίων.

Επίσης για εκείνους που δραστηριοποιούνται με τα προϊόντα τα οποία έχουν ως βάση το γάλα με παραδοσιακά χαρακτηριστικά, επιτρέπεται:

- Η κατασκευή των τοίχων, των οροφών και των δαπέδων των θαλάμων κατά την πρώτη φάση ωρίμανσης αλλά και των ψυκτικών χώρων κατά την δεύτερη φάση της ωρίμανσης από υλικά που δεν είναι λεία, στεγανά ή απορροφητικά ή ανθεκτικά στη διά βρώση καθώς και η χρήση φυσικών γεωλογικών τοίχων.

- Η φυσική ξήρανση των τυριών τυρογάλακτος εκτός της εγκατάστασης με τη χρήση κατασκευής σε προφυλαγμένο χώρο και με κατάλληλο προστατευτικό πλέγμα, υπό την προϋπόθεση ότι αποτρέπονται ικανοποιητικά όλες οι πιθανές περιβαλλοντικές πηγές μόλυνσης.

- Η κατασκευή των θυρών και των παραθύρων των εγκαταστάσεων να είναι από ξύλο.

- Η χρήση ξύλινων βαρελιών για την ωρίμανση και διάθεση τυριών με παραδοσιακά χαρακτηριστικά. Τα ξύλινα βαρέλια απολυμαίνονται με νερό θερμοκρασίας βρασμού ή με ατμό χωρίς τη χρήση χημικών ουσιών.

- Η χρήση ξύλινων αντικειμένων και εξοπλισμού όπως αναδευτήρων, καλουπιών, υποστηριγμάτων και ραφιών από ξύλο, υπό την προϋπόθεση ότι συντηρούνται τακτικά για την προστασία του παραγόμενου προϊόντος από φυσικούς κινδύνους.

- Η χρήση υφασμάτων (τυρόπανα) για την στράγγιση, ή υφασμάτινων σάκων για την περιτύλιξη των προϊόντων.

- Η ανάπτυξη επιφανειακής ευρωτίασης κατά το στάδιο της πρώτης ωρίμανσης των σκληρών και ημίσκληρων τυριών.

- Υφίσταται πλέον η δυνατότητα για τον Φορέα να προβεί στην άσκηση Αγροτουρισμού και να του χορηγηθεί το Ειδικό Σήμα Αγροτουρισμού.

Σύμφωνα με το άρθρο 29 §1α του του Νόμου 4276, στις Επιχειρήσεις Αγροτουρισμού συμπεριλαμβάνονται και τα Αγροκτήματα – Πολυλειτουργικά Αγροκτήματα, τα οποία αποτελούν την αγροτουριστική δραστηριότητα η οποία ασκείται εντός αυτού και αφορά αποκλειστικά την παροχή υπηρεσιών υποδοχής και φιλοξενίας ή εστίασης.

Οι επιχειρήσεις Αγροτουρισμού μπορεί να παρέχουν υπηρεσίες επίδειξης, ενημέρωσης, παρακολούθησης ή συμμετοχής σε δράσεις και δραστηριότητες που προωθούν την επαφή του επισκέπτη τουρίστα με την αγροτική ζωή, τη βιώσιμη αγροτική παραγωγή, τη γαστρονομία, τη γευσιγνωσία και την οινογνωσία και την προστασία της βιοποικιλότητας (§3 άρθρο 29).

Ως «Πολυλειτουργικό Αγρόκτημα» σύμφωνα με το Ν. 4235/2014, είναι η Αγροτική εκμετάλλευση, η οποία λειτουργεί με έμφαση στις τοπικές παραγωγικές δυνατότητες κάθε περιοχής και η οποία διαθέτει τουλάχιστον:

α) καλλιεργήσιμη έκταση,

β) φυτικό ή ζωικό κεφάλαιο και

γ) χώρο εστίασης ή δυνατότητα εκπαίδευσης ή δυνατότητα επίδειξης και παρακολούθησης της παραγωγικής διαδικασίας ή οικοτεχνικής μεταποίησης.

Το κάθε Πολυλειτουργικό Αγρόκτημα μπορεί, εφόσον διαθέτει τις κατάλληλες υποδομές και δυνατότητες, να αναπτύσσει δραστηριότητες εκπαίδευσης, πρόληψης και προάσπισης υγείας, καθώς και αθλητισμού. Δύναται να δημιουργεί συνεργατικές δράσεις με τις γειτνιάζουσες παραγωγικές μονάδες γεωργίας, κτηνοτροφίας, με επιχειρήσεις μεταποίησης και τυποποίησης, καθώς και με τα κατά τόπους μουσεία, μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους που προάγουν και αναδεικνύουν την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής, ιδιαίτερα με αυτά που είναι συνυφασμένα με τον παραγωγικό πολιτισμό του τόπου.

- Στις επιχειρήσεις Αγροτουρισμού λοιπόν χορηγείται Ειδικό Σήμα Αγροτουρισμού όπου απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορήγηση του είναι η προηγούμενη απόκτηση από την επιχείρηση του συνόλου των ειδικών αδειών που αντιστοιχούν στις δραστηριότητές της.

Το Ειδικό Σήμα Αγροτουρισμού είναι αόριστης ισχύος. Η συνδρομή των προϋποθέσεων χορήγησης του Ειδικού Σήματος Αγροτουρισμού, πέραν της αρχικής διαπίστωσής της, ελέγχεται και διαπιστώνεται τουλάχιστον ανά τριετία από την υπηρεσία η οποία το χορηγεί, καθώς και από κάθε υπηρεσία που προΐσταται αυτής. Υπέρβαση του χρονικού ορίου των τριών ετών για τον επανέλεγχο της επιχείρησης δεν αίρει την ισχύ του χορηγηθέντος σήματος, με την επιφύλαξη της ευθύνης των αρμοδίων οργάνων.

Κλείνοντας, να μην ξεχάσουμε μια αντίθεση του Νομοθέτη που υπάρχει, σχετικά με την δυνατότητα της Κτηνοτροφικής Μονάδας και του Πολυλειτουργικού Αγροκτήματος σε ότι αφορά στα όρια - ελάχιστη απόσταση όπως ορίζεται την οποία οφείλει να έχει η Κτηνοτροφική Μονάδα από Ξενοδοχεία, Τουριστικά Καταλύματα και Κατασκηνωτικούς Χώρους.

Στην περίπτωση που ο αριθμός των ισοδύναμων ζώων είναι 11-20 τότε η απόσταση αυτή οφείλει να είναι 400m ενώ σε περίπτωση όμως που ο αριθμός των ισοδύναμων ζώων είναι 21-40 τότε η απόσταση πρέπει να είναι 600m – βάση του Παραρτήματος – Πίνακα 1 του Ν. 4056/ 2012.

Επίσης στην §7 του άρθρου 5 του Νόμου αυτού αναφέρει χαρακτηριστικά: Με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της Αρμόδιας Αδειοδοτούσας Αρχής (Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής), που εκδίδεται μετά από γνώμη της Επιτροπής Σταυλισμού, επιτρέπεται σε συγκεκριμένη περίπτωση να μειωθούν μέχρι και 25% οι αποστάσεις που αναφέρονται στους πίνακες του Παραρτήματος – Πίνακας 1 του άρθρου 20.

Τη μείωση των αποστάσεων μέχρι και 25% είναι δυνατόν να ζητήσουν μόνο για συγκεκριμένη περίπτωση κτηνοτροφικής εγκατάστασης τόσο οι αρμόδιες υπηρεσίες, όσο και ο οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος.

Κριτήρια για την έκδοση της παραπάνω απόφασης είναι η προστασία της Δημόσιας Υγείας, οι ειδικές γεωγραφικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν γύρω από τη συγκεκριμένη μονάδα, καθώς και η κύρια απασχόληση των κατοίκων της περιοχής. Να αναφέρουμε σε αυτό το σημείο, ότι ακόμη παραμένει σε ισχύ το άρθρο 6 της Υ1β/ 2000 Υγειονομικής Διάταξης και υφίσταται ακόμη μια αντίθεση της πολυνομίας, διότι σύμφωνα με αυτό, απαγορεύεται η περιφορά ή η βοσκή και ο υπαίθριος σταυλισμός ζώων, σε χώρους που παρουσιάζουν τουριστικό ενδιαφέρον.

Τέλος, υποχρέωση όλων των Κτηνοτροφικών Εγκαταστάσεων είναι να εφαρμόζουν τις Ορθές Γεωργικές Πρακτικές για την Αποθήκευση, την Διαχείριση και την Διάθεση των Κτηνιατρικών Αποβλήτων (στερεών & υγρών), σύμφωνα με το άρθρο 6 της πρόσφατης ΚΥΑ 1420/82031 - 2015 (ΦΕΚ Β' 1709).

Κεραμυδάς Δημήτρης Υγιεινολόγος MSc
Χατζημπύρου Ολυμπία Τεχνολόγος Τροφίμων