Γιατί δημοσιεύετε αυτή την ανακοίνωση; Ποια είναι τα οφέλη της για τους πολίτες, ιδίως τους ταξιδιώτες;
Το νέο σχέδιο δράσης για τους σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας καθορίζει τα μέτρα για τη βελτίωση των διασυνοριακών σιδηροδρομικών μετακινήσεων και των σιδηροδρομικών μετακινήσεων μεγάλων αποστάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Θα παρέχει στους επιβάτες ταχύτερες συνδέσεις, ευκολότερες επιλογές κράτησης και πιο προσιτές τιμές.
Με την ολοκλήρωση των βασικών σιδηροδρομικών συνδέσεων μεταξύ των μεγάλων πόλεων, οι επιβάτες θα έχουν μια πραγματική εναλλακτική λύση στις πτήσεις μικρών αποστάσεων και τα ταξίδια μεγάλων αποστάσεων με αυτοκίνητο. Το σχέδιο προβλέπει ότι οι επιβάτες θα μπορούν να ταξιδεύουν από το Βερολίνο στην Κοπεγχάγη σε τέσσερις ώρες αντί για επτά και από τη Μαδρίτη στη Λισαβόνα σε μόλις τρεις ώρες.
Ένα πιο συνδεδεμένο δίκτυο σημαίνει επίσης μεγαλύτερο ανταγωνισμό. Σε τμήματα της αγοράς σιδηροδρομικών μεταφορών της ΕΕ, οι επιβάτες επωφελούνται ήδη από χαμηλότερες τιμές εισιτηρίων, βελτιωμένη συχνότητα εξυπηρέτησης και ευρύτερο φάσμα ταξιδιωτικών επιλογών. Για να προσφέρει αυτά τα πλεονεκτήματα σε όλους τους Ευρωπαίους, η Επιτροπή αντιμετωπίζει τα εμπόδια που εξακολουθούν να εμποδίζουν την είσοδο νέων φορέων εκμετάλλευσης στη σιδηροδρομική αγορά. Σε αυτές περιλαμβάνονται η περιορισμένη πρόσβαση σε σταθμούς, αποθήκες και συστήματα έκδοσης εισιτηρίων, τα υψηλά τέλη πρόσβασης τροχιάς, οι δαπανηρές επενδύσεις σε τροχαίο υλικό και οι διαφορετικές απαιτήσεις κατάρτισης για τους μηχανοδηγούς.
Η Επιτροπή βελτιώνει επίσης τον σχεδιασμό και τον συντονισμό της χωρητικότητας, καθώς και τη θέσπιση ενιαίων απαιτήσεων ασφάλειας και λειτουργίας. Τα μέτρα αυτά θα οδηγήσουν σε λιγότερες καθυστερήσεις, πιο προβλέψιμα χρονοδιαγράμματα και περισσότερα τρένα εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαία.
Παράλληλα, οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την έκδοση εισιτηρίων και τα δικαιώματα των επιβατών, που έχουν προγραμματιστεί για τις αρχές του 2026, θα συμβάλουν στο να καταστούν οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας η εύκολη, προφανής και ελκυστική επιλογή για τους ταξιδιώτες.
Πώς θα μειωθούν οι χρόνοι ταξιδιού μετά την εφαρμογή του σχεδίου;
Η ολοκλήρωση του σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας της ΕΕ θα μειώσει σημαντικά τους χρόνους μετακίνησης. Αυτό θα ωφελήσει όχι μόνο τους μεγάλους κόμβους αλλά και τις πόλεις μεταξύ αυτών των προορισμών και των γύρω περιοχών.
Για παράδειγμα, στο μέλλον, θα είναι δυνατόν να ταξιδέψετε από το Ταλίν στη Ρίγα σε 1h45 και από τη Ρίγα στο Βίλνιους σε περίπου 2h (σήμερα 6h10 h και 4h10 h). Στην Κεντρική Ευρώπη, οι χρόνοι ταξιδιού από το Βερολίνο στη Βιέννη μέσω Πράγας θα μειωθούν από περισσότερο από 8 ώρες σε 4 ώρες και 30 λεπτά. Στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, οι χρόνοι ταξιδιού μεταξύ Σόφιας και Αθήνας θα διαρκέσουν 6 ώρες αντί για 13:40, ενώ η Βουδαπέστη θα συνδεθεί με το Βουκουρέστι στις 6:15 αντί για 15 ώρες. Στα νοτιοδυτικά, οι χρόνοι ταξιδιού μεταξύ Μαδρίτης και Λισαβόνας θα μειωθούν από 9 ώρες σε περίπου 3 ώρες και τα ταξίδια μεταξύ Μαδρίτης και Παρισιού από 9 ώρες σε 6 ώρες. Στο Βορρά, οι χρόνοι ταξιδιού μεταξύ Κοπεγχάγης και Βερολίνου θα μειωθούν από 7 ώρες σε 4 ώρες. Τέλος, στο Νότο, οι χρόνοι ταξιδιού μεταξύ Μονάχου και Ρώμης θα μειωθούν από τις 9:30 στις 6 ώρες.
Ποια είναι τα οφέλη για τις επιχειρήσεις;
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας αποτελούν στρατηγική επένδυση στη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Οι καλύτερες και ταχύτερες σιδηροδρομικές συνδέσεις διευκολύνουν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων πέραν των εθνικών συνόρων. Οι συνδέσεις υψηλής ταχύτητας μεταξύ μεγάλων πόλεων μειώνουν τον χρόνο ταξιδιού και βελτιώνουν την πρόσβαση σε προμηθευτές, πελάτες και εργαζομένους. Αυτό στηρίζει τη διασυνοριακή συνεργασία, βοηθά τις επιχειρήσεις να επεκταθούν και ενισχύει την περιφερειακή ανταγωνιστικότητα.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση Letta, τα κενά στις υποδομές εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για μια πραγματικά ολοκληρωμένη ενιαία αγορά. Η ενίσχυση των φυσικών συνδέσεων μεταξύ των μεγάλων πόλεων στηρίζει την ανάπτυξη, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Είναι σημαντικό να καταστεί η Ευρώπη ισχυρότερη σε παγκόσμιο επίπεδο και να διασφαλιστεί ότι όλες οι περιφέρειες και οι επιχειρήσεις μπορούν να συμμετάσχουν σε αυτή την οικονομική ανάπτυξη.
Ποια είναι τα οφέλη για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις; Πώς θα διευκολύνει η Επιτροπή τις νέες σιδηροδρομικές εταιρείες να προσφέρουν υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη;
Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις θα επωφεληθούν από τις επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας και την ενισχυμένη διασυνοριακή συνδεσιμότητα. Για να διασφαλιστεί ότι οι νέοι φορείς εκμετάλλευσης μπορούν επίσης να αποκομίσουν αυτά τα οφέλη, η Επιτροπή θα προτείνει μέτρα για τη στήριξη της εισόδου τους στη σιδηροδρομική αγορά της ΕΕ.
Οι νέοι φορείς εκμετάλλευσης συχνά δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε σταθμούς, αποθήκες, συστήματα έκδοσης εισιτηρίων και κατάλληλο τροχαίο υλικό. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης και θα στηρίξει τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές στη διασφάλιση της μη διακριτικής μεταχείρισης και στη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς.
Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης πρόταση για να διευκολύνει τις νέες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις να πωλούν τα εισιτήριά τους σε υφιστάμενες πλατφόρμες.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τους χρηματοπιστωτικούς φορείς για την επέκταση ή τη δημιουργία νέων καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά ή τη μίσθωση τροχαίου υλικού. Για να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη αγοράς μεταχειρισμένου τροχαίου υλικού, η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης προτάσεις για τον περιορισμό της διάλυσης λειτουργικού τροχαίου υλικού και τη δημιουργία διαφανών συνθηκών για τη μεταπώλησή του.
Τι σημαίνει αυτό το σχέδιο για την ευρωπαϊκή σιδηροδρομική βιομηχανία;
Η Επιτροπή θα προωθήσει την έρευνα και την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς τροχαίου υλικού υψηλών ταχυτήτων που κατασκευάζεται στην Ευρώπη και θα εξορθολογίσει τις διαδικασίες για την τεχνική έγκρισή τους (μέσω του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης - ERA). Από κοινού, τα βήματα αυτά θα δημιουργήσουν μια πιο δυναμική και ανοικτή ευρωπαϊκή σιδηροδρομική αγορά που θα προσφέρει οικονομικά προσιτές υπηρεσίες στους πολίτες. Τα μέτρα θα ενισχύσουν επίσης την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων στις παγκόσμιες αγορές.
Πώς θα διασφαλίσει η Επιτροπή ότι τα σιδηροδρομικά ταξίδια θα παραμείνουν οικονομικά προσιτά;
Οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας πρέπει να είναι ανταγωνιστικοί και οικονομικά προσιτοί. Ο ανταγωνισμός, όπως παρατηρείται σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία, έχει οδηγήσει σε μείωση των τιμών και αύξηση του αριθμού των επιβατών. Οι ανταγωνιστικές σιδηροδρομικές μετακινήσεις απαιτούν καλά χρηματοδοτούμενες και καλά συντηρημένες υποδομές, τις οποίες η Επιτροπή θα στηρίξει μέσω της στρατηγικής χρηματοδότησής της.
Για να εξασφαλιστούν ανταγωνιστικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες, η Επιτροπή θα αντιμετωπίσει επίσης τους φραγμούς στις υποδομές, τους εμπορικούς και τους τεχνικούς φραγμούς, συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας τροχαίου υλικού και της πρόσβασης σε εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης. Η άρση αυτών των φραγμών θα στηρίξει την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών υπηρεσιών και θα επιτρέψει σε νέες εταιρείες να εισέλθουν στην αγορά σιδηροδρομικών υπηρεσιών.
Η Επιτροπή ενθαρρύνει επίσης τη διατήρηση των τελών υποδομής για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις σε επίπεδο που να επιτρέπει στους σιδηροδρόμους να ανταγωνίζονται άλλους τρόπους μεταφοράς.
Το σχέδιο αυτό διευκολύνει την αγορά εισιτηρίων για διασυνοριακά ταξίδια;
Η Επιτροπή προετοιμάζει νομοθετική πρόταση με στόχο να διευκολύνει τους επιβάτες να βρίσκουν και να αγοράζουν εισιτήρια για ταξίδια που συνδυάζουν υπηρεσίες από διαφορετικούς μεταφορείς. Στόχος είναι να αυξηθούν οι επιλογές των επιβατών και η ψηφιακή πρόσβαση σε όλα τα εισιτήρια, καθώς και να καταστούν διαθέσιμα περισσότερα σιδηροδρομικά εισιτήρια σε μεγάλες πλατφόρμες έκδοσης εισιτηρίων, μεταξύ άλλων από μικρότερες σιδηροδρομικές εταιρείες. Η πρόταση αυτή, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις αρχές του 2026, θα πρέπει να συμπληρωθεί με στοχευμένη αναθεώρηση του κανονισμού για τα δικαιώματα των επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών, διασφαλίζοντας ότι οι επιβάτες που αγοράζουν το εισιτήριό τους με μία μόνο συναλλαγή σε μία πλατφόρμα προστατεύονται για ολόκληρο το ταξίδι, ανεξάρτητα από τον αριθμό των αερομεταφορέων ή των χωρών που συμμετέχουν.
Τι γίνεται με τις απομακρυσμένες περιοχές, θα είναι καλύτερα συνδεδεμένες;
Η ανακοίνωση επικεντρώνεται στις συνδέσεις μεταξύ των μεγάλων πόλεων της Ευρώπης, οι οποίες εκτείνονται πέραν των πρωτευουσών, και καλύπτει τις περισσότερες περιφέρειες κατά μήκος των ευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών. Ευθυγραμμίζεται με έναν βασικό στόχο του κανονισμού ΔΕΔ-Μ, ο οποίος είναι η διασφάλιση της προσβασιμότητας και της συνδεσιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ. Ο κανονισμός ΔΕΔ-Μ αποσκοπεί επίσης στη σύνδεση των περιφερειακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών και των δημόσιων μεταφορών με τους σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας. Δεδομένου του σχεδιασμού του ΔΕΔ-Μ και των στόχων του, όλες οι περιφέρειες θα πρέπει να επωφεληθούν από επενδύσεις σε σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας.
Πώς θα χρηματοδοτηθούν οι επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας;
Η κατασκευή και η αναβάθμιση των σιδηροδρομικών υποδομών υψηλής ταχύτητας απαιτεί σημαντικές μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ολοκλήρωση του σχεδιαζόμενου δικτύου υψηλής ταχύτητας ΔΕΔ-Μ έως το 2040 θα κοστίσει περίπου 345 δισ. ευρώ, ενώ ένα πιο φιλόδοξο δίκτυο που θα λειτουργεί με πολύ υψηλές ταχύτητες (πολύ πάνω από 250 χλμ./ώρα) θα μπορούσε να κοστίσει έως και 546 δισ. ευρώ έως το 2050.
Η δημόσια χρηματοδότηση από μόνη της δεν θα είναι αρκετή για να καλύψει τις σημαντικές επενδυτικές ανάγκες. Ωστόσο, θα απαιτηθεί χρηματοδότηση από την ΕΕ για την αξιοποίηση της χρηματοδότησης από άλλες δημόσιες και ιδιωτικές πηγές. Ειδικότερα, η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας θα απαιτήσει ιδιωτικές επενδύσεις, καθώς και δάνεια και εγγυήσεις από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και οι εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και ιδρύματα (ΕΑΤΙ).
Η Επιτροπή θα αναπτύξει στρατηγική χρηματοδότησης και θα ξεκινήσει στρατηγικό διάλογο με τα κράτη μέλη, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και άλλους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς για τη γεφύρωση του επενδυτικού χάσματος. Μια «σιδηροδρομική συμφωνία υψηλής ταχύτητας» που θα συμφωνηθεί το 2026 θα καθορίσει κοινές δεσμεύσεις για την κινητοποίηση πόρων σε όλους αυτούς τους φορείς.
Υπάρχουν ήδη παραδείγματα σιδηροδρομικών έργων υψηλής ταχύτητας που χρηματοδοτούνται μέσω μεικτής χρηματοδότησης. Στην Ιταλία, η ανάπτυξη εγγυήσεων επιδόσεων που υποστηρίζονται από το InvestEU και τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ήταν καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της χρηματοδότησης της σιδηροδρομικής σύνδεσης υψηλής ταχύτητας Παλέρμο-Κατανίας. Η Πορτογαλία επωφελήθηκε επίσης από αυτή τη μεικτή προσέγγιση —με το έργο υψηλής ταχύτητας (ΣΔΙΤ) Λισαβόνας-Πόρτο να λαμβάνει επιχορήγηση από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ) και δάνειο της ΕΤΕπ με την εγγύηση του InvestEU.
Οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας θα βελτιώσουν τις συνδέσεις με άλλους τρόπους μεταφοράς;
Ναι. Το σχέδιο προβλέπει ισχυρότερες συνδέσεις μεταξύ των σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας και άλλων τρόπων μεταφοράς, ώστε οι διαδρομές να είναι ομαλότερες και πιο αξιόπιστες. Έως το 2030, όλοι οι μεγάλοι αερολιμένες της ΕΕ που εξυπηρετούν περισσότερους από 12 εκατομμύρια επιβάτες θα πρέπει να συνδεθούν με σιδηρόδρομο μεγάλων αποστάσεων ή υψηλής ταχύτητας. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη συνδεσιμότητα 40 μεγάλων αερολιμένων και θα προωθήσει βέλτιστες πρακτικές για την ολοκλήρωση. Η Επιτροπή θα αναλύσει επίσης τους πολυτροπικούς κόμβους στις πόλεις για να εντοπίσει τρόπους ενσωμάτωσης των σιδηροδρομικών δικτύων μεγάλων αποστάσεων και υψηλής ταχύτητας σε άλλες μορφές δημόσιων μεταφορών, ποδηλασίας και κοινής κινητικότητας.
Παράλληλα, μια υπό συζήτηση πρόταση για τα πολυτροπικά δικαιώματα των επιβατών θα ενισχύσει την προστασία των ταξιδιωτών που συνδυάζουν διαφορετικούς τρόπους μεταφοράς σε ένα μόνο ταξίδι.
Για περισσότερες πληροφορίες
Η Επιτροπή ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης με νέα σχέδια για σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας και βιώσιμα καύσιμα για τους τομείς των αερομεταφορών και των πλωτών μεταφορών
