Στο πλαίσιο αυτεπάγγελτου συστημικού ελέγχου η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έλεγξε τη διαδικασία διαχείρισης και διεκπεραίωσης (α) αιτήσεων για έκδοση προέγκρισης οικοδομικών αδειών (ΟΑ) και βεβαίωσης όρων δόμησης (ΒΟΔ), (β) καταγγελιών για αυθαίρετες κατασκευές και (γ) αιτήσεων για ανασύσταση φακέλων οικοδομικών αδειών, με στόχο τον εντοπισμό περιπτώσεων που χρήζουν περαιτέρω ελεγκτικών ενεργειών από πλευράς της Αρχής.
Ευρήματα:
Α. Ως προς τα αιτήματα για έκδοση προέγκρισης ΟΑ και ΒΟΔ
Η ΥΔΟΜ αποδεχόταν δικαιολογητικά, για την έκδοση προεγκρίσεων ΟΑ και ΒΟΔ τα οποία, κατά περίπτωση:
- δεν ανταποκρίνονταν στις απαιτούμενες προδιαγραφές,
- δεν ήταν συναφή ή προσβάσιμα (π.χ. κατεστραμμένα ηλεκτρονικά αρχεία) και η υποβολή τους είχε ως στόχο την «πλασματική/εικονική» συμπλήρωση των απαιτούμενων δικαιολογητικών,
- δεν αφορούσαν το γεωτεμάχιο για το οποίο τελικώς εκδόθηκε η σχετική διοικητική πράξη.
Η ΥΔΟΜ διεκπεραίωνε αιτήσεις για την έκδοση προέγκρισης ΟΑ χωρίς συμμόρφωση με τις κείμενες διατάξεις, ως προς τα ακόλουθα:
- δεν τηρούνταν οι προθεσμίες,
- γινόταν ανάθεση για έλεγχο και έκδοση πράξης από εξουσιοδοτημένους υπάλληλους μη τοποθετημένους στο Τμήμα Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών, χωρίς ανάθεση παράλληλων καθηκόντων,
- δεν ήταν αναρτημένα απαιτούμενα δικαιολογητικά και μελέτες κατά την αρχική υποβολή της αίτησης,
- Δεν πληρούνταν οι προδιαγραφές σύνταξης τοπογραφικού διαγράμματος ή/και διαγράμματος κάλυψης, κατά την αρχική υποβολή της αίτησης.
Η ΥΔΟΜ διεκπεραίωνε αιτήσεις για την έκδοση ΒΟΔ χωρίς συμμόρφωση με τις κείμενες διατάξεις, ως προς τα ακόλουθα:
- Παραβίαση της προβλεπόμενης δεκαήμερης προθεσμίας του άρθρου 38 του ν. 4495/2017, ακόμα και πέραν του έτους.
- Ανάθεση ελέγχου/έκδοσης της ΒΟΔ από εξουσιοδοτημένους υπάλληλους μη τοποθετημένους στο Τμήμα Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών, άνευ ανάθεσης παράλληλων καθηκόντων.
- Έκδοση ΒΟΔ χωρίς πλήρη και αναλυτική αναγραφή των ισχυόντων όρων δόμησης, με παραπομπή, σε κάποιες περιπτώσεις, σε σχετικά έγγραφα της οικείας Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού.
- Τροποποιήσεις αρχικών αιτήσεων με ουσιώδεις αλλαγές, με την ανοχή του εκάστοτε εξουσιοδοτημένου υπαλλήλου, με αποτέλεσμα την έκδοση ΒΟΔ για διαφορετικά ακίνητα ή έργα από εκείνα που αφορούσαν τα αρχικώς υποβληθέντα αιτήματα.
- Μη ανάρτηση τοπογραφικών διαγραμμάτων κατά την αρχική υποβολή της αίτησης.
- Έλλειψη επαρκούς ελέγχου από την Υ.ΔΟΜ. ως προς την ορθότητα/εγκυρότητα των τοπογραφικών διαγραμμάτων.
Β. Ως προς τις καταγγελίες για αυθαίρετες κατασκευές
Δεν κατέστη δυνατή η σαφής και μονοσήμαντη αποτύπωση του συνόλου των αιτημάτων που αφορούν στον έλεγχο των αυθαιρέτων κατασκευών και υποβλήθηκαν κατά το εξεταζόμενο χρονικό διάστημα, καθόσον δεν τηρείτο τυποποιημένη διαδικασία για τη συστηματική καταγραφή, ιεράρχηση και παρακολούθηση των καταγγελιών ή ενιαίος τρόπος χαρακτηρισμού των εγγράφων, ομαδοποίησης και συστηματικής συσχέτισής τους στο τηρούμενο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο.
Ανέκυψαν ζητήματα μη τήρησης διαδικασιών και μη συμμόρφωσης με το εύρος της ισχύουσας νομοθεσίας περί αυθαιρέτων. Ενδεικτικά, διαπιστώθηκε μη βεβαίωση των αναλογούντων προστίμων οριστικοποιημένων εκθέσεων αυτοψίας σε τριάντα εννέα (39) περιπτώσεις.
Ανέκυψαν ζητήματα ως προς τον χειρισμό των πληροφοριακών συστημάτων του ΤΕΕ (e-Άδειες και υπαγωγών στους νόμους αυθαιρέτων) από τους διαχειριστές ιδιώτες μηχανικούς με στόχο την απόδοση νομιμότητας σε στοιχεία που δεν διαθέτουν τα εχέγγυα περί αυτού και τα οποία ελήφθησαν υπόψη στην έκδοση διοικητικών πράξεων.
Γ. Ως προς τις αιτήσεις για ανασύσταση φακέλων ΟΑ
Δεν διασφαλίστηκε, κατά την έκδοση των διοικητικών πράξεων περί μερικής ανασύστασης φακέλων ΟΑ, η εφαρμογή του, ανά περίοδο/περίπτωση ισχύοντος, θεσμικού πλαισίου, με αποτέλεσμα:
- να αποδοθεί τεκμήριο νομιμότητας σε στοιχεία που έγιναν αποδεκτά (με σχετική επισφράγιση) για την ανασύσταση του εκάστοτε απολεσθέντος φακέλου της ΟΑ (π.χ. αρχιτεκτονικά σχέδια αποτύπωσης/μη εγκεκριμένα σχέδια), τα οποία στοιχεία δεν θα μπορούσαν να συμπληρώσουν τον ανασυσταθέντα φάκελο ΟΑ, σύμφωνα με τις μνημονευόμενες διατάξεις,
- τη μη υποβολή του εύρους των επιμέρους απαιτούμενων/προβλεπόμενων στοιχείων για την ανασύσταση του φακέλου ΟΑ.
Προτάσεις, μεταξύ άλλων,:
Η Διεύθυνση Πολεοδομικών Εφαρμογών (Υ.ΔΟΜ.) του Δήμου
- Αναφορικά με τις αιτήσεις για έκδοση προέγκρισης ΟΑ και ΒΟΔ:
- Να προβεί σε ενέργειες περί απόρριψης/αρχειοθέτησης των εκκρεμών αιτήσεων που, κατά την υποβολή τους, δεν διέθεταν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
- Να προβεί σε έλεγχο νομιμότητας πράξεων προέγκρισης ΟΑ και ΒΟΔ, όπως επισημαίνονται στην έκθεση.
- Να επανεξετάσει την τηρούμενη διαδικασία ελέγχου και έκδοσης των ΒΟΔ.
Αναφορικά με τις καταγγελίες για αυθαίρετες κατασκευές:
- Να προβεί στη δημιουργία, τήρηση και διαρκή ενημέρωση βάσης δεδομένων στην οποία να αποτυπώνεται η αλληλουχία των υπηρεσιακών ενεργειών.
- Να προβεί σε βεβαίωση των αναλογούντων προστίμων ανέγερσης και διατήρησης και να διασφαλίσει την επαναβεβαίωση των προστίμων διατήρησης σε ετήσια βάση.
- Να διαβιβάσει στο οικείο ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. τις περιπτώσεις των εμπρόθεσμων υποβληθεισών προσφυγών κατά εκθέσεων αυτοψίας.
- Να αποστείλει τα οριστικώς κριθέντα αυθαίρετα ως κατεδαφιστέα στην αρμόδια Υπηρεσία και στους συναρμόδιους φορείς.
- Να ελέγξει τη νομιμότητα των τηρούμενων διαδικασιών για τις εκθέσεις αυτοψίας που επισημαίνονται.
Αναφορικά με τις ανασυστάσεις ΟΑ:
Να προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι ανασυσταθέντες φάκελοι οικοδομικών αδειών περιέχουν τα προβλεπόμενα, ανά περίπτωση ανασύστασης φακέλου, στοιχεία/δικαιολογητικά.
Η έκθεση ελέγχου διαβιβάστηκε:
Α) Στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών για την ποινική αξιολόγηση των διαλαμβανομένων, σύμφωνα με το άρθρο 97 παρ. 2 του ν. 4622/2019.
Β) Στον Δήμαρχο, ως αρμόδιο πειθαρχικό Προϊστάμενο, για να ασκήσει τις προβλεπόμενες αρμοδιότητές του στους εμπλεκόμενους υπαλλήλους της Υ.ΔΟΜ.
Γ) Στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας για την πειθαρχική αξιολόγηση των διαλαμβανομένων στην έκθεση.
Λαμβάνοντας υπόψη το στόχο της εντολής ελέγχου και με δεδομένο ότι ανακύπτουν επιμέρους ζητήματα ως προς τον τρόπο με τον οποίο έχει διενεργηθεί η έκδοση/αναθεώρηση/ενημέρωση οικοδομικών αδειών από την Υ.ΔΟΜ., εντοπίσθηκαν περιπτώσεις που χρήζουν περαιτέρω ελεγκτικών ενεργειών από πλευράς της Αρχής.