Ανατροπές στα εργασιακά και στις συλλογικές συμβάσεις, αναμένονται μετά την υπ'αριθ. 2307/2014 απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας η οποία έκρινε ότι είναι αντισυνταγματική (αντίθετη στο άρθρο 22, παράγραφος 2 του Συντάγματος)η κατάργηση της μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία για την επίλυση εργασιακών θεμάτων (αποδοχές, επιδόματα, χρονικά όρια εργασίας, άδειες κ.λ.π).
Αναλυτικότερα, κρίθηκε ότι οι διατάξεις του άρθρου 14 του Ν.3899/2010 και του άρθρου 3 παρ.1 της ΠΥΣ 6/28.2.2012-(ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν.4046/2012) με τις οποίες τροποποιήθηκε το άρθρο 16 του Ν.1876/1990 και ορίσθηκε ότι η προσφυγή στην διαιτησία προϋποθέτει σε κάθε περίπτωση συμφωνία των μερών, αντίκειται στο άρθρο 22 παράγραφο 2 του Συντάγματος και ως εκ τούτου είναι ακυρωτέα.
Παράλληλα κρίθηκε ως αντισυνταγματική και η διάταξη του άρθρου 3 παρ.2 της ΠΥΣ 6/28.2.2012-(ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν.4046/2012) η οποία όριζε ότι η προσφυγή στη διαιτησία περιορίζεται μόνο στον καθορισμό βασικού ημερομισθίου ή βασικού μισθού.
Με την απόφαση του Δικαστηρίου επανήλθε η διαιτησία στο παλαιό νομοθετικό καθεστώς (άρθρο 16 του Ν.1876/1990) σύμφωνα με το οποίο μπορούσαν να οδηγούνται μονομερώς στην διαιτησία προς επίλυση, θέματα που αφορούν τόσο τις κάθε είδους αποδοχές των εργαζομένων όσο και του κάθε είδους θεσμικού , μη μισθολογικού όρου εργασίας.
Μετά τα παραπάνω αναμένεται να καταρτιστούν ευνοϊκότεροι κανονιστικοί όροι εργασίας για τους εργαζόμενους σε κλαδικό και ομοιοεπαγγελματικό επίπεδο μέσω των αποφάσεων της διαιτησίας, έστω και αν οργανώσεις εργοδοτών δεν επιθυμούν τη μεσολάβηση της διαιτησίας.
Οι ευνοϊκότεροι όροι θα αφορούν βασικούς μισθούς και επιδόματα σε διάφορους κλάδους και επαγγέλματα ανατρέποντας έτσι την ισχύ των κατώτατων νομοθετικώς καθοριζόμενων μισθών και ημερομισθίων (Ν.4093/2012) για ένα σημαντικό τμήμα εργαζομένων.
Τούτο θα συμβεί διότι κατά τη λήψη της απόφασης διαιτησίας όπως προκύπτει από τη συνήθη πρακτική δεκαετιών, πέρα των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών ζητημάτων, θα ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες Σ.Σ.Ε – Δ.Α του κλάδου ή του επαγγέλματος οι προϊσχύουσες βασικές αποδοχές (μισθοί –ημερομίσθια) καθώς και τα επιδόματα που ελάμβαναν οι εργαζόμενοι και ο αιτιολογικός λόγος καταβολής τους ανάλογα με τις αρμοδιότητες, τα καθήκοντα, τις ειδικές συνθήκες εργασίας (ανθυγιεινές-επικίνδυνες κ.α) κάθε κλάδου και ειδικότητας.
Άλλωστε οι κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις εργασίας καθιερώθηκαν με σκοπό να συμπεριλάβουν τους όρους εργασίας που εξειδικεύονται για κάθε κλάδο και επάγγελμα ώστε να παρέχεται η εργασία που απαιτείται, υπό κατάλληλες συνθήκες (χρονικά όρια εργασίας, άδειες ,αναπαύσεις ,παροχές κ.λ.π) και να αμοίβεται ανάλογα με τις ιδιαίτερες ικανότητες , γνώσεις ,και δεξιότητες του εργαζόμενου.
Έτσι λοιπόν με τον ίδιο μηχανισμό αναμένεται να καθιερωθούν και ευνοϊκότεροι μη μισθολογικοί όροι εργασίας για κλάδους και επαγγέλματα , σε σχέση με τους υποχρεωτικά εφαρμοστέους όρους για όλους τους εργαζόμενους, των ΕΓΣΣΕ (Ν.4093/2012).
Οι όροι αυτοί μπορούν να αφορούν μικρότερα χρονικά όρια εργασίας, αναπαύσεις, άδειες, ειδικές παροχές, θέματα μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης, διευθέτησης του χρόνου εργασίας κ.λ.π.
Ζητούμενο είναι οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις οι οποίες υπερισχύουν σε περίπτωση συρροής με κλαδικές ή ομοιοεπαγγελματικές συλλογικές συμβάσεις(άρθρο 10 Ν.1876/1990- άρθρο 37 παρ.5 Ν.4024/2011).
Είναι αλήθεια ότι οι επιχειρησιακές ΣΣΕ ενώ αποτελούσαν στο παρελθόν μηχανισμό βελτίωσης των αποδοχών, τα τελευταία χρόνια καθιέρωσαν κυρίως μειώσεις στις αποδοχές των εργαζομένων.
Ωστόσο κατά την άποψή μας το γενικότερο πλαίσιο που θα διαμορφώσουν οι κλαδικές και οι ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ θα αποτρέψει σε σημαντικό βαθμό την καθιέρωση δυσμενέστερων όρων εργασίας σε επίπεδο επιχείρησης ,δεδομένου ότι δεν θα συμφωνήσουν εύκολα σωματεία εργαζομένων ή ακόμη και ενώσεις προσώπων μιας επιχείρησης, να εργάζονται με όρους εργασίας που θα αποκλίνουν σημαντικά σε σχέση με αυτούς των άλλων εργαζομένων σε επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου ή επαγγέλματος.
Τέλος σημειώνουμε ότι την πλήρη αποκατάσταση των διατάξεων περί ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων ( Ν.1876/90), θα επιφέρει η άρση της αναστολής των διατάξεων των παρ. 2 και 3 του άρθρου 11 του Ν.1876/1990 (που θέσπισε η παρ.6 του άρθρου 37 του Ν. 4024/2011 όσο διαρκεί η εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής ), και αφορά την επέκταση και τη κήρυξη ως γενικώς υποχρεωτικής κλαδικής ή ομοιοεπαγγελματικής ΣΣΕ. Με τον τρόπο αυτό οι όροι των συλλογικών συμβάσεων του κλάδου ή του επαγγέλματος ,εφαρμόζονται υποχρεωτικά και σε εργοδότες- εργαζόμενους που δεν είναι μέλη των συμβαλλόμενων συνδικαλιστικών οργανώσεων.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ