Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-261/22 | GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού)
Ο δικαστής δεν μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης (στο εξής: ΕΕΣ) για τον λόγο και μόνον ότι το καταζητούμενο πρόσωπο είναι μητέρα παιδιών μικρής ηλικίας που ζουν μαζί της. Εντούτοις, ο δικαστής μπορεί κατ’ εξαίρεση να αρνηθεί την παράδοση του εν λόγω προσώπου εάν πληρούνται δύο προϋποθέσεις: πρώτον, πρέπει να υφίσταται πραγματικός κίνδυνος προσβολής του θεμελιώδους δικαιώματος της μητέρας στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής της και του υπέρτατου συμφέροντος των παιδιών της, λόγω συστημικών ή γενικευμένων πλημμελειών όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης των μητέρων παιδιών μικρής ηλικίας και τις συνθήκες ανάληψης της επιμέλειας των παιδιών αυτών στο κράτος μέλος έκδοσης του ΕΕΣ και, δεύτερον, πρέπει να υπάρχουν σοβαροί και αποδεδειγμένοι λόγοι να θεωρηθεί ότι, λαμβανομένης υπόψη της προσωπικής τους κατάστασης, τα εν λόγω πρόσωπα θα διατρέξουν τον προαναφερθέντα κίνδυνο λόγω συνθηκών όπως οι ανωτέρω.
Μια γυναίκα καταδικάστηκε ερήμην στο Βέλγιο σε ποινή φυλάκισης πέντε ετών για τα αδικήματα της εμπορίας ανθρώπων και της διευκόλυνσης της παράνομης μετανάστευσης. Βέλγος δικαστής εξέδωσε ΕΕΣ εις βάρος της για την εκτέλεση της εν λόγω ποινής. Μερικούς μήνες αργότερα, η γυναίκα συνελήφθη στην Μπολόνια (Ιταλία). Κατά τον χρόνο της σύλληψής της, ήταν έγκυος και ζούσε με τον υιό της ηλικίας σχεδόν τριών ετών.
Ο αρμόδιος για την εκτέλεση του ΕΕΣ Ιταλός δικαστής δεν κατόρθωσε να λάβει πληροφορίες από το βελγικό δικαστήριο σχετικά με τις λεπτομέρειες εκτέλεσης ποινής στο Βέλγιο για τις μητέρες που ζουν με τα ανήλικα παιδιά τους. Αρνείται την παράδοση.
Επιληφθέν της υποθέσεως, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ιταλίας ερωτά το Δικαστήριο εάν και, ενδεχομένως, υπό ποιες προϋποθέσεις ο Ιταλός δικαστής μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση του ΕΕΣ σε μια τέτοια περίπτωση, η οποία δεν μνημονεύεται στην απόφαση-πλαίσιο για το ΕΕΣ μεταξύ των λόγων μη εκτέλεσης ΕΕΣ 1.
Το Δικαστήριο απαντά ότι ο δικαστής δεν μπορεί να αρνηθεί να εκτελέσει ΕΕΣ για τον λόγο και μόνον ότι το καταζητούμενο πρόσωπο είναι μητέρα παιδιών μικρής ηλικίας που ζουν μαζί της. Λαμβανομένης υπόψη της αρχής της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, τεκμαίρεται πράγματι ότι οι συνθήκες κράτησης μητέρας παιδιών μικρής ηλικίας στο κράτος μέλος έκδοσης του ΕΕΣ προσαρμόζονται στην κατάσταση των προσώπων αυτών.
Ωστόσο, η άρνηση παράδοσης του καταζητούμενου προσώπου είναι κατ’ εξαίρεση δυνατή εάν υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν:
- την ύπαρξη πραγματικού κινδύνου προσβολής του θεμελιώδους δικαιώματος της μητέρας στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής της και προσβολής του υπέρτατου συμφέροντος των παιδιών της, λόγω συστημικών ή γενικευμένων πλημμελειών στο κράτος μέλος έκδοσης του ΕΕΣ όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης των μητέρων παιδιών μικρής ηλικίας και τις συνθήκες ανάληψης της επιμέλειας των παιδιών αυτών, και
- την ύπαρξη σοβαρών και αποδεδειγμένων λόγων να θεωρηθεί ότι, λαμβανομένης υπόψη της προσωπικής τους κατάστασης, τα εν λόγω πρόσωπα θα διατρέξουν τον προαναφερθέντα κίνδυνο λόγω συνθηκών όπως οι ανωτέρω.
1 Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009.
ΥΠΟΜΝΗΣΗ: Η προδικαστική παραπομπή παρέχει στα δικαστήρια των κρατών μελών τη δυνατότητα, στο πλαίσιο της ένδικης διαφοράς της οποίας έχουν επιληφθεί, να υποβάλουν στο Δικαστήριο ερώτημα σχετικό με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ή με το κύρος πράξεως οργάνου της Ένωσης. Το Δικαστήριο δεν αποφαίνεται επί της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να επιλύσει τη διαφορά αυτή, λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου. Η απόφαση αυτή δεσμεύει, ομοίως, άλλα εθνικά δικαστήρια ενώπιον των οποίων ανακύπτει παρόμοιο ζήτημα.
Ανεπίσημο έγγραφο προοριζόμενο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το οποίο δεν δεσμεύει το Δικαστήριο.
To πλήρες κείμενο και, εφόσον υπάρχει, η σύνοψη και, εφόσον υπάρχει, η σύνοψη της αποφάσεως είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα CURIA από την ημερομηνία δημοσιεύσεώς της.